Marathi e-Batmya
Related Articles
रेल्वे प्रवास परवडणारा ठेवण्यासाठी भारतीय रेल्वे ५६,९९३ कोटी रुपये प्रति तिकीट ४७% सबसिडी देते. आता, रेल्वेवरील संसदीय स्थायी समितीने शिफारस केली आहे की सरकार चालवल्या जाणाऱ्या वाहतूकदारांनी किमतीपेक्षा कमी भाड्याच्या किंमतीसह सामाजिक सेवा दायित्वाच्या कारणास्तव तोट्याचा आढावा घ्यावा.
प्रवासी भाडे हा एक संवेदनशील मुद्दा राहिला आहे, कारण रेल्वे हे जनतेसाठी परवडणारे परिवहन साधन राहिले आहे. रेल्वेकडून मालवाहतूक विभागामार्फत प्रवासी भाडे क्रॉस-सबसिडी दिले जाते.
स्थायी समितीने १३ डिसेंबर रोजी सादर केलेल्या अहवालात असे नमूद केले आहे की भारतीय रेल्वेने आपली धोरणे तयार करताना मोठ्या सामाजिक आणि राष्ट्रीय हितसंबंधांचा विचार केला पाहिजे आणि समाजातील विविध घटकांना परवडणारी वाहतूक सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी प्रवासी सेवांमध्ये काही अनर्थिक ऑपरेशन्स केले पाहिजेत.
“भारतीय रेल्वे धोरणात्मक कारणास्तव काही आर्थिक मार्ग देखील चालवते. या खात्यावर झालेले नुकसान सामाजिक सेवा बंधनांतर्गत येते. २०२२-२३ या वर्षासाठी निव्वळ सामाजिक सेवा दायित्व ४०,१९० कोटी रुपये होते,” समितीने नमूद केले.
सामाजिक सेवा दायित्वांचे प्रमुख घटक म्हणजे किमतीपेक्षा कमी भाड्याची किंमत, पार्सलमधील तोटा, सामान, टपाल आणि खानपान सेवा आणि उपनगरीय सेवांमधील तोटा.
या तोट्यावर मर्यादा घालण्यासाठी भारतीय रेल्वेने या तोट्यांचा सर्वंकष आढावा घेणे आवश्यक असल्याचे समितीने म्हटले आहे.
“कॅटरिंग सेवेसारख्या श्रेणींमध्ये होणारे पुढील नुकसान प्राधान्याने दूर केले पाहिजे. समितीने मंत्रालयाला स्पर्धात्मक किमतीत दर्जेदार अन्न पुरविण्याचा प्रयत्न करण्याचे आवाहन केले आणि त्याचबरोबर कॅटरिंग सेवांच्या कारणास्तव सामाजिक सेवा दायित्वे कमी करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले,” असे ते पुढे म्हणाले.
तोटा भरून काढण्यासाठी एसी डब्यांच्या भाड्यात वाढ करण्याची मागणीही समितीने केली आहे.
रेल्वे धाडसी पाऊल उचलणार का? तज्ञांच्या मते, प्रवासी भाडे आणि रेल्वेने दिलेली सबसिडी ही राजकीयदृष्ट्या संवेदनशील बाब आहे आणि सर्व सरकारांनी या बाबतीत सावधगिरी बाळगली आहे.
कोविड-19 लॉकडाऊन दरम्यान, भारतीय रेल्वेने प्रवासी गाड्या बंद केल्या आणि एक्सप्रेस ट्रेनच्या भाड्यांशी संरेखित करून किमान तिकिटाची किंमत १० रुपयांवरून ३० रुपये केली. महामारीच्या काळात प्रवासी गाड्यांमधील गर्दीला परावृत्त करण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले होते आणि वाढलेले भाडे तीन वर्षांपासून सुरूच होते. तथापि, वाढत्या दबावामुळे आणि प्रवाशांच्या तक्रारींमुळे सार्वजनिक वाहतूकदारांनी फेब्रुवारी २०२४ मध्ये भाडे १० रुपये केले.
शताब्दी, राजधानी आणि दुरांतो सारख्या गाड्यांमधील एसी सेवांसाठी, भारतीय रेल्वेने २०१६ मध्ये डायनॅमिक किंमती सुरू केल्या ज्या अंतर्गत या गाड्यांवर बुक केलेल्या प्रत्येक १०% जागांसाठी मूळ भाडे १०% ने वाढेल, मूळ भाड्यात ५०% वाढ केली जाईल. . डायनॅमिक भाड्यांसह गाड्या सादर करण्याचे उद्दिष्ट आणि उद्दिष्ट रेल्वे वापरकर्त्यांना जेव्हा प्रचंड गर्दी असते तेव्हा विशिष्ट कालावधीत जास्त भाडे देऊन अल्प सूचनांवर प्रवास करण्याची सुविधा प्रदान करणे हा आहे.
