Marathi e-Batmya
Related Articles
काँग्रेस खासदार राहुल गांधी यांनी गुरुवारी बिहारच्या दरभंगा येथे ‘शिक्षा न्याय संवाद’ मोहिमेची सुरुवात केली आणि विधानसभा निवडणुकीपूर्वी समुदायापर्यंत पोहोचण्याच्या प्रयत्नात अनुसूचित जाती आणि जमाती (एससी आणि एसटी) च्या विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला.
स्थानिक प्रशासनाने परवानगी नाकारली असली तरी लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी आंबेडकर वसतिगृहात विद्यार्थ्यांशी संवाद साधला.
नंतर, समाजसुधारक ज्योतीबा फुले आणि त्यांच्या पत्नी सावित्रीबाई फुले यांच्या जीवनावर आधारित ‘फुले’ चित्रपट पाहण्यासाठी राहुल गांधी पाटण्याला गेले, ज्यामुळे अलीकडेच वाद निर्माण झाला होता. त्यांनी अनुसूचित जाती आणि जमातींच्या प्रतिनिधींसोबत चित्रपट पाहिला.
दरभंगाच्या भेटीदरम्यान राहुल गांधी यांनी जात सर्वेक्षणाचा मुद्दा उपस्थित केला आणि खाजगी संस्थांमध्ये अनुसूचित जाती आणि जमातीच्या विद्यार्थ्यांना आरक्षण देण्याची मागणी केली.
त्यांनी नितीश कुमार यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारवर एससी-एसटी उप-योजनेअंतर्गत निधी नाकारल्याचा आरोप केला, ज्याचा उद्देश समुदायांना विकास लाभांचा प्रमाणबद्ध वाटा मिळावा यासाठी आहे.
राहुल गांधी पुढे म्हणाले की, आम्ही तीन मागण्या मांडू इच्छितो – देशात जातीय जनगणना करणे, ओबीसी (इतर मागासवर्गीय), ईबीसी (आर्थिकदृष्ट्या मागासवर्गीय), खाजगी संस्थांमध्ये अनुसूचित जाती आणि जमातींसाठी आरक्षण आणि सरकारच्या अनुसूचित जाती आणि जमाती उपयोजनेअंतर्गत अनुसूचित जाती आणि जमातींसाठी निधी सुनिश्चित करणे, अशा मागण्याही यावेळी केल्या.
अनुसूचित जाती आणि जमाती उप-योजना निधी अनुसूचित जाती आणि जमातींच्या विकासासाठी राखीव आहे. अनुसूचित जाती आणि जमातींच्या सामाजिक-आर्थिक स्थिती सुधारण्यावर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या कार्यक्रमांना निधी देण्यासाठी हा एक नियुक्त केलेला संसाधनांचा संच आहे, जो राहुल गांधींच्या मते बिहारमध्ये नाकारला जातो.
या वर्षी ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये बिहारमध्ये विधानसभेच्या निवडणुका होणार आहेत. केंद्राने राष्ट्रीय लोकसंख्या मोजणीसह जातींची जनगणना करण्याची घोषणा केल्यानंतर राहुल गांधींचा हा पहिलाच बिहार दौरा होता.
राहुल गांधींच्या बिहार दौऱ्यांमधून स्पष्ट संदेश गेला की, काँग्रेस यावेळी राष्ट्रीय जनता दल (राजद) सोबत आघाडी करून आक्रमकपणे निवडणुका लढण्यासाठी कोणतीही कसर सोडणार नाही.
बिहार विधानसभा निवडणुकीच्या आधी, काँग्रेसने आपली रणनीती बदलली आहे आणि आता राज्यातील अनुसूचित जाती आणि जमातीच्या मतदारांपर्यंत पोहोचण्याचा आक्रमक प्रयत्न करत आहे. पक्षाने काही महिन्यांपूर्वी त्यांचे प्रदेशाध्यक्ष अखिलेश प्रसाद सिंह यांच्या जागी दलित नेते राजेश राम यांची नियुक्ती केली.
पक्षाने दलित समुदायाचे सुशील पासी यांना बिहारचे सह-प्रभारी म्हणून नियुक्त केले.
पहिल्यांदाच, काँग्रेसने या वर्षी फेब्रुवारीमध्ये त्यांच्या काळातील प्रमुख पासी नेते जगलाल चौधरी यांची १३० वी जयंती साजरी केली. या कार्यक्रमाला राहुल गांधी उपस्थित होते.
पक्षाच्या बिहार प्रदेश काँग्रेसमध्ये केलेले महत्त्वाचे संघटनात्मक बदल आणि दलित समुदायाशी संबंधित कार्यक्रमांचे आयोजन हे स्पष्ट संकेत होते की, काँग्रेस त्यांच्या पारंपारिक मतपेढीला आकर्षित करण्याचा प्रयत्न करत आहे, जी राज्यातील लोकसंख्येच्या जवळजवळ १९ टक्के आहे.
एकेकाळी, दलितांना काँग्रेसची एक मजबूत मतपेढी मानले जात असे, परंतु गेल्या २० वर्षात त्यांच्या सरकारने केलेल्या विकासकामांमुळे २००५ नंतर ते जुन्या पक्षापासून दूर नितीश कुमार यांच्या जनता दल (युनायटेड) मध्ये गेले.
बिहारमधील २४३ विधानसभा जागांपैकी ३८ जाग अनुसूचित जातींसाठी आणि दोन अनुसूचित जमातींसाठी राखीव आहेत.
गेल्या तीन दशकांमध्ये, बिहारमधील काँग्रेसची घसरण होत आहे, राज्यात पक्षाचा मतांचा वाटा सतत कमी होत आहे.
१९९० – २४.७८ टक्के
१९९५ – १६.३० टक्के
२००० – ११.०६ टक्के
२००५ – ६.०९ टक्के
२०१० – ८.३७ टक्के
२०१५ – ६.७ टक्के
२०२० – ९.४८ टक्के
या पार्श्वभूमीवर, राहुल गांधी आगामी विधानसभा निवडणुकीत काँग्रेसच्या संधी पुन्हा जिवंत करण्यासाठी दलित समुदायाला आकर्षित करण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करत आहेत.
