पोप फ्रान्सिस यांचे दीर्घ आजाराने झुंजल्यानंतर ईस्टर सोमवारी (२१ एप्रिल) सकाळी ७:३५ वाजता त्यांच्या निवासस्थानी निधन झाले, अशी घोषणा व्हॅटिकनने केली. अपोस्टोलिक चेंबरचे कॅमरलेंगो कार्डिनल केविन फॅरेल यांनी सोमवारी सकाळी पोपच्या अधिकृत निवासस्थान, कासा सांता मार्टा येथून ही घोषणा केली.
ब्राँकायटिसच्या गुंतागुंतीमुळे पोप फ्रान्सिस यांना १४ फेब्रुवारी रोजी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते आणि चार दिवसांनी त्यांना द्विपक्षीय न्यूमोनियाचे निदान झाले. त्यांची प्रकृती सुधारण्यासाठी त्यांच्या निवासस्थानी परतण्यापूर्वी त्यांनी एक महिन्याहून अधिक काळ वैद्यकीय सेवेत घालवला.
१४१५ पासून, एक वगळता सर्व पोप पदावर असताना मरण पावले आहेत. २००५ मध्ये पोपपद स्वीकारणारे फ्रान्सिस यांचे पूर्ववर्ती बेनेडिक्ट सोळावा २०१३ मध्ये निवृत्त झाले, कारण त्यांनी “मन आणि शरीराच्या ताकदीचा अभाव” असल्याचे कारण दिले.
मध्ययुगातील काही तपशीलवार कायदे आणि विधी एका पोपकडून दुसऱ्या पोपकडे सत्ता हस्तांतरित करण्याचे नियमन करतात. एप्रिल २०२४ मध्ये, पोप फ्रान्सिस यांनी ऑर्डो एक्सेक्विअरम रोमानी पोन्टीफिसिसची अद्ययावत आवृत्ती मंजूर केली, जो पोपच्या अंत्यसंस्काराच्या संस्कारांचे नियमन करणारा धार्मिक पुस्तक आहे, जो आगामी अंत्यसंस्काराच्या मासेमारीचे मार्गदर्शन करेल.
पोपच्या निधनामुळे इंटररेग्नम सुरू होतो, जो दोन पोपांमधील मध्यवर्ती काळ असतो.
परंपरेने, पोपच्या मृत्यूची पडताळणी कॅमरलेंगो, चर्चचे कोषाध्यक्ष म्हणून काम करणारे कार्डिनल करतात. ते औपचारिकपणे पोपचे बाप्तिस्म्याचे नाव तीनदा उच्चारतात आणि जर कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही तर त्यांना मृत घोषित करतात. धार्मिक पुस्तकातील अद्यतनामुळे दिवंगत पोपच्या खोलीपासून ते चॅपलपर्यंत त्यांच्या मृत्यूची खात्री कुठे होईल ते बदलते.
पोपच्या राजपदाचा शिक्का असलेली अंगठी, फिशरमनची अंगठी, त्यांच्या राजवटीच्या समाप्तीचे प्रतीक म्हणून तोडली जाते. पोपचे अपार्टमेंट कुलूपबंद आणि सीलबंद केले जाते आणि कॅमरलेंगो कार्डिनल्स कॉलेजला पोप आता नाही असे कळवतो. त्यानंतर नोव्हेन्डिएल किंवा नऊ दिवसांचा शोक साजरा केला जातो.
पोपचे पार्थिव पोपचा राजेशाही परिधान करून सेंट पीटर बॅसिलिकामध्ये सार्वजनिक दर्शनासाठी ठेवण्यात येते. २०२२ मध्ये, पोप फ्रान्सिसने त्यांचे पार्थिव एका साध्या शवपेटीत ठेवण्याची व्यवस्था केली, ज्यामध्ये पारंपारिकपणे वापरल्या जाणाऱ्या सायप्रस, शिसे आणि ओकपासून बनवलेल्या तीन शवपेट्यांचा समावेश होता. अद्ययावत ऑर्डो एक्सेक्विअरम रोमानी पोन्टीफिसिसनुसार, पोपला सार्वजनिक दर्शनासाठी या शवपेटीत ठेवण्याची शक्यता आहे.
अंत्यसंस्कार चार ते सहा दिवसांत केले जातात आणि त्याचे नेतृत्व कार्डिनल्स कॉलेजचे डीन करतात. बहुतेक पोपना सेंट पीटर बॅसिलिकामध्ये दफन केले जाते, परंतु पोप फ्रान्सिस यांनी २०२२ मध्ये निर्णय घेतला की त्यांना व्हॅटिकनपासून दूर रोममधील सांता मारिया मॅगिओर बॅसिलिकामध्ये दफन करावे.
In his landmark encyclical ‘Fratelli tutti,” the late Pope Francis emphasized the idea of human fraternity, drawing on the legacy of St. Francis of Assisi to inspire political action rooted in solidarity and highlighting the critical role of religions in building peace.…
— Vatican News (@VaticanNews) April 21, 2025
पोपच्या निधनाने किंवा राजीनाम्यासह सेडे व्हॅकेन्टेचा कालावधी सुरू होतो, ज्याचा अर्थ “आसन रिक्त आहे”, ज्या दरम्यान चर्चचे राज्य कॉलेजकडे येते.
१५-२० दिवसांच्या आत, ८० वर्षांखालील कार्डिनल जगभरातून पोप कॉन्क्लेव्हमध्ये सहभागी होण्यासाठी येतात, जो उत्तराधिकारी निश्चित करण्यासाठी गुप्त निवडणूक प्रक्रिया आहे.
भारतात, ८० वर्षांखालील चार कार्डिनल पोप कॉन्क्लेव्हमध्ये मतदान करण्यास पात्र आहेत. हे कार्डिनल आहेत: कार्डिनल फिलिप नेरी फेराओ, कार्डिनल क्लीमिस बेसेलिओस, कार्डिनल अँथनी पूला आणि कार्डिनल जॉर्ज जेकब कुवाकड.
व्हॅटिकनमधील सिस्टिन चॅपलमध्ये वेगळे केलेले कार्डिनल, एकाच उमेदवाराला दोन तृतीयांश बहुमत मिळेपर्यंत अनेक फेऱ्यांमध्ये मतदान करतात. प्रत्येक फेरीत पोप न मिळाल्यास, चॅपलमधून काळा धूर सोडला जातो; पांढरा धूर नवीन पोपच्या निवडीचे संकेत देतो.
कार्डिनल्स कॉलेजचा एक प्रतिनिधी सेंट पीटर बॅसिलिकाच्या मुख्य बाल्कनीत उभा राहून जमलेल्या श्रद्धाळूंच्या गर्दीला “हॅबेमस पापम (आपल्याकडे पोप आहे)” अशी घोषणा करतो. नवीन पोप, जो सहसा संत किंवा पूर्वसुरीचा सन्मान करणारे नाव निवडतो, नंतर बाल्कनीतून जनतेला त्यांचे पहिले भाषण देतो.
At 9:45 AM, Cardinal Kevin Farrell, Camerlengo of the Apostolic Chamber, announced the death of Pope Francis from the Casa Santa Marta with these words:
"Dearest brothers and sisters, with deep sorrow I must announce the death of our Holy Father Francis. At 7:35 this morning,… pic.twitter.com/De4pEZkvs9
— Vatican News (@VaticanNews) April 21, 2025
पोप हे रोमचे बिशप आणि कॅथोलिक चर्चचे दृश्यमान प्रमुख आहेत, जे येशू ख्रिस्ताला त्याचे अदृश्य प्रमुख मानतात. त्यांना सर्वोच्च पोप म्हणूनही ओळखले जाते आणि त्यांच्या पदाला पोपसी म्हणतात. पोपसी चर्च आणि व्हॅटिकन सिटीची केंद्रीय प्रशासकीय संस्था होली सीची देखरेख करते, ज्याचे इतर राष्ट्रांशी औपचारिक राजनैतिक संबंध आहेत.
पोप फ्रान्सिस हे २६६ वे पोप होते, जे ३० CE मध्ये सेंट पीटरच्या वंशातील होते. त्यांनी १३ मार्च २०१३ रोजी पोप बेनेडिक्ट सोळावा यांच्याकडून पदभार स्वीकारला.
ते पहिले दक्षिण अमेरिकन पोप होते आणि जेसुइट ऑर्डरचे पहिले पोप होते. त्यांचा जन्म १९३६ मध्ये ब्युनोस आयर्स येथे जॉर्ज मारियो बर्गोग्लिओ म्हणून झाला आणि १९६९ मध्ये त्यांना जेसुइट पुजारी म्हणून नियुक्त करण्यात आले. ते १९९२ मध्ये बिशप आणि १९९८ मध्ये ब्युनोस आयर्सचे आर्चबिशप बनले.
Cardinal Kevin Farrell, Camerlengo of the Holy Roman Church, will preside over the rite of the ascertainment of death of Pope Francis and placement of his body in the coffin on Monday evening.
The rite will take place in the Chapel of the Vatican’s Casa Santa Marta at 8:00 PM… pic.twitter.com/ISuIdELfg5
— Vatican News (@VaticanNews) April 21, 2025
पोप फ्रान्सिस हे एक मध्यमवर्गीय म्हणून पाहिले जात होते. पूर्वी, ते म्हणाले की चर्चने समलैंगिक लोकांची माफी मागावी आणि मुक्त बाजारपेठेच्या आर्थिक धोरणांना विरोध केला. त्याच वेळी, त्यांनी समलैंगिक विवाहाला विरोध केला, महिला पुजारींना नकार दिला आणि गर्भपाताला ‘सर्वात भयानक’ गुन्ह्यांचे वर्णन केले.
व्हॅटिलिएक्स घोटाळ्याचा, व्हॅटिकनमधील भ्रष्टाचार उघड करणाऱ्या गोपनीय कागदपत्रांच्या लीकचा चर्चला सामना करावा लागत असताना त्यांनी पदभार स्वीकारला. पोप म्हणून, त्यांनी चर्चमधील सुधारणा, भ्रष्टाचार आणि “बाल शोषणाच्या दुःखद घटना” दूर करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे, ज्यांचे वर्णन त्यांनी २०२४ मध्ये चर्चच्या वारशावर एक डाग म्हणून केले होते.
‘पोप फ्रान्सिस: हिज लाइफ इन हिज ओन वर्ड्स’ या चरित्राचे सह-लेखक आणि रॉयटर्सशी बोलणाऱ्या फ्रान्सिस्का अॅम्ब्रोगेटी यांच्या मते, फ्रान्सिस त्यांच्या “संयमी आणि कठोर” जीवनशैलीसाठी चांगलेच ओळखले जातात.
Marathi e-Batmya