Marathi e-Batmya
Related Articles
२०२५ च्या पहिल्या सहामाहीत जागतिक वीज मागणीतील वाढ पूर्णपणे सौर आणि पवन ऊर्जेने पूर्ण केली, जी स्वच्छ ऊर्जेकडे ऐतिहासिक बदल आणि जीवाश्म इंधन निर्मितीमध्ये पहिली नोंद झालेली घट असल्याचे एनर्जी थिंक टँक एम्बरच्या नवीन अहवालात म्हटले आहे.
अहवालात असे दिसून आले आहे की सौर आणि पवन ऊर्जा निर्मिती इतकी वेगाने वाढली की ती केवळ जगातील वाढती वीज मागणी पूर्ण करत नाही तर जीवाश्म इंधन निर्मितीचा एक भाग देखील विस्थापित करते. २०२५ च्या पहिल्या सहामाहीत जागतिक वीज मागणी २.६% किंवा ३६९ टेरावॅट-तास (TWh) वाढली. यापैकी, केवळ सौर ऊर्जाने ८३% वाढ पुरवली, ज्यामध्ये १,३०३ TWh विक्रमी उत्पादन होते – वर्षानुवर्षे ३१% वाढ – तर पवन ऊर्जा ७.७% वाढून १,३६५ TWh झाली.
परिणामी, कोळशाच्या निर्मितीत ०.६% (–३१ TWh) आणि वायूच्या निर्मितीत ०.२% (–६ TWh) घट झाली, ज्यामुळे जागतिक वीज क्षेत्रातील उत्सर्जन ०.२% ने कमी झाले. पहिल्यांदाच, जगभरात कोळशाच्या (४,८९६ TWh) पेक्षा अक्षय ऊर्जा (५,०७२ TWh) जास्त वीज निर्मिती झाली.
“हा एक महत्त्वाचा टप्पा आहे,” एम्बर येथील वरिष्ठ वीज विश्लेषक माल्गोरझाटा वियाट्रोस-मोटिका म्हणाल्या. “सौर आणि पवन ऊर्जा आता जगातील विजेची वाढती गरज पूर्ण करण्यासाठी वेगाने वाढत आहेत, ज्यामुळे स्वच्छ ऊर्जा युगाची सुरुवात झाली आहे.”
चीन आणि भारत आघाडीवर आहेत
मोठ्या अर्थव्यवस्थांमध्ये, चीन आणि भारताने जागतिक संक्रमणाचे नेतृत्व केले. चीनचे सौर आणि पवन ऊर्जा उत्पादन अनुक्रमे ४३% (+१६८ TWh) आणि १६% (+७९ TWh) ने वाढले – उर्वरित जगापेक्षा जास्त – जीवाश्म इंधन निर्मिती २% (–५८.७ TWh) ने कमी केली.
भारतात, स्वच्छ ऊर्जा निर्मिती मागणीपेक्षा तीन पट वेगाने वाढली, जी सौम्य हवामान आणि मंद औद्योगिक क्रियाकलापांमुळे केवळ १.३% वाढली. देशाने सौरऊर्जेमध्ये (+२५%, +१७ TWh) आणि पवनऊर्जेमध्ये (+२९%, +११ TWh) आतापर्यंतचा सर्वात मोठा नफा नोंदवला, कोळशाचा वापर ३.१% आणि वायूमध्ये ३४% घट केली.
याउलट, अमेरिका आणि युरोपियन युनियनमध्ये कमकुवत वारा आणि जलविद्युत उत्पादनामुळे जीवाश्म इंधनाच्या वापरात वाढ झाली. अमेरिकेतील कोळशाचे उत्पादन १७% वाढले, तर युरोपियन युनियनच्या वायू आणि कोळशाचे उत्पादन अनुक्रमे १४% आणि १.१% वाढले.
निर्णायक वळण
अहवालात असे अधोरेखित केले आहे की स्वच्छ ऊर्जा तंत्रज्ञान वेगाने वाढत असल्याने जगातील अर्ध्या अर्थव्यवस्थांनी आधीच जीवाश्म निर्मितीचा शिखर ओलांडला आहे.
ग्लोबल सोलर कौन्सिलच्या सीईओ सोनिया डनलॉप यांनी नमूद केले की, “सौर आणि पवनऊर्जा आता सीमांत तंत्रज्ञान राहिलेले नाहीत – ते जागतिक ऊर्जा प्रणालीला पुढे नेत आहेत. पहिल्यांदाच कोळशाला मागे टाकून नवीकरणीय ऊर्जानिर्मिती ही एक ऐतिहासिक बदल आहे.”
तंत्रज्ञानाच्या किमती कमी होत असताना आणि गुंतवणुकीचा वेग वाढत असताना, तज्ञांचे म्हणणे आहे की जग एका नवीन टप्प्यात प्रवेश करत आहे जिथे स्वच्छ, परवडणारी आणि विश्वासार्ह ऊर्जा उत्सर्जन कमी करताना भविष्यातील विजेची मागणी पूर्ण करू शकते – अक्षय ऊर्जा-शक्तीने चालणाऱ्या जागतिक अर्थव्यवस्थेच्या उदयाचे संकेत देते.
