Marathi e-Batmya
Related Articles
रिलायन्स इंडस्ट्रीजचे वंशज अनंत अंबानी आणि आकाश अंबानी हे भारतातील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती म्हणून उदयास आले आहेत, त्यांची एकत्रित संपत्ती ३.५९ लाख कोटी रुपये आहे, असे ३६० वन वेल्थ क्रिएटर्स लिस्ट २०२५ नुसार दिसून आले आहे.
या अहवालात भारतीय संपत्ती निर्मात्यांच्या एका नवीन पिढीवर प्रकाश टाकण्यात आला आहे, ज्यामध्ये ४० वर्षांखालील १४३ व्यक्ती विविध क्षेत्रांमध्ये सक्रियपणे संपत्ती निर्माण करत आहेत. त्यापैकी २७ वर्षीय शाश्वत नाकराणी हे यादीतील सर्वात तरुण संपत्ती निर्माते म्हणून उभे आहेत.
या अभ्यासात स्थापित कॉर्पोरेट पॉवरहाऊसचे वर्चस्व देखील अधोरेखित केले आहे, ज्यामध्ये टॉप ५० व्यावसायिक घराण्यांनी एकूण संपत्तीच्या जवळजवळ ६०% वाटा उचलला आहे. रँकिंगमध्ये ट्रॅक केलेल्या एकूण संपत्तीपैकी १२% वाटा फक्त रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि अदानी एंटरप्रायझेसचा आहे, ज्यामुळे देशाच्या आर्थिक परिदृश्यावर त्यांचा प्रभाव आणखी मजबूत होतो.
३६० वन वेल्थ क्रिएटर्स लिस्ट २०२५ मध्ये म्हटले आहे की, टॉप ५० बिझनेस हाऊसेस एकूण संपत्तीच्या जवळजवळ ६०% वाटा देतात. एकूण १६१ व्यक्तींची संपत्ती १०० अब्ज रुपयांपेक्षा जास्त आहे. भारतात १४३ तरुण टॉर्चबेअरर्स आहेत जे ४० वर्षांखालील सक्रिय संपत्ती निर्माण करतात, त्यापैकी शाश्वत नाकराणी (२७) हे सर्वात तरुण आहेत.
४० वर्षांखालील पहिल्या पिढीतील अब्जाधीशांपैकी सुमारे ४६% डिजिटल डिसट्रप्टर्स आहेत. ४० वर्षांखालील भारतातील पहिल्या पिढीतील उद्योजकांपैकी बहुतेक उद्योजकांनी पारंपारिक व्यवसाय मॉडेल्समध्ये व्यत्यय आणण्यासाठी डिजिटल अर्थव्यवस्थेचा वापर करून संपत्ती मिळवली आहे. त्यांच्या संपत्तीपैकी उल्लेखनीय ६०% ब्रोकिंग आणि इन्व्हेस्टमेंट प्लॅटफॉर्म (जसे की अपस्टॉक्स आणि झेरोधा), ई-कॉमर्स सोल्यूशन्स (अर्बन कंपनी, स्विगी आणि होनासा कंझ्युमर), एडटेक (फिजिक्सवल्लाह आणि अनअकादमी), आणि फिनटेक (जसे की स्टॅशफिन, स्लाईस आणि वनकार्ड) यासारख्या क्षेत्रांमधून येते.
क्रिसिल CRISIL च्या सहकार्याने 360 ONE Wealth ने ३६० वन वेल्थ क्रेएटर्स लिस्ट ONE Wealth Creators List ची पहिली आवृत्ती प्रसिद्ध केली, ज्यामध्ये २,०१३ उद्योजक, व्यावसायिक, गुंतवणूकदार आणि वारसांचा समावेश आहे ज्यांच्याकडे एकत्रितपणे १०० ट्रिलियन रुपये संपत्ती आहे – देशाच्या जीडीपी GDP च्या सुमारे एक तृतीयांश. प्रत्येक व्यक्तीची किमान निव्वळ संपत्ती ५ अब्ज रुपये आहे.
त्यापैकी १६१ जणांची किंमत १०० अब्ज रुपये आणि त्याहून अधिक आहे, तर ५० अब्ज रुपयांच्या क्लबमध्ये १,८६८ सदस्य आहेत. यादीमध्ये असेही दिसून आले आहे की शीर्ष तीन व्यावसायिक घराण्यांचा एकूण प्रमोटर संपत्तीच्या जवळजवळ एक चतुर्थांश वाटा आहे. टाटा ग्रुप, रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि अदानी ग्रुपशी संबंधित कुटुंबातील सदस्य आणि प्रमोटर्सकडे यादीत ओळखल्या जाणाऱ्या एकत्रित प्रमोटर संपत्तीपैकी २४% संपत्ती आहे. ही एकूण ₹३६ लाख कोटी आहे – इटली आणि नेदरलँड्सच्या एकत्रित जीडीपी GDP पेक्षा जास्त.
संपत्ती निर्मितीतील शीर्ष क्षेत्रांमध्ये फार्मा, आयटी आणि वित्तीय सेवांचा समावेश आहे. एकत्रितपणे, भारतातील एकूण संपत्ती निर्मितीमध्ये त्यांचा वाटा २६% आहे. फार्मा क्षेत्रात सर्वाधिक १७४ अब्जाधीश आहेत, त्यानंतर वित्तीय सेवा क्षेत्रात १५८ आणि आयटी क्षेत्रात १३४ आहेत. सर्वात श्रीमंत फार्मा उद्योगपती दिलीप शांतीलाल संघवी आहेत, तर नितीन कामथ आणि निखिल कामथ हे वित्तीय सेवांमध्ये सर्वात श्रीमंत आहेत आणि अझीम प्रेमजी तंत्रज्ञान क्षेत्रात आघाडीवर आहेत.
बँकिंग, दूरसंचार आणि विमान वाहतूक हे दरडोई क्षेत्रीय संपत्ती सर्वाधिक निर्माण करतात. बँकिंग हे सर्वात मोठे पैसे कमावणारे क्षेत्र आहे, या क्षेत्रातील प्रत्येक व्यक्तीची सरासरी संपत्ती ८,५०० कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचते, त्यानंतर दूरसंचार ८,४०० कोटी रुपये आणि विमान वाहतूक ७,९०० कोटी रुपये आहे. बँकिंग क्षेत्रात १३ अब्जाधीश आहेत, तर दूरसंचार २१ आणि विमान वाहतूक फक्त ९ आहेत.
यादीनुसार, भारताची आर्थिक राजधानी मुंबई, दिल्ली आणि बेंगळुरूपेक्षा संपत्ती निर्माण करणाऱ्यांच्या संख्येत आघाडीवर आहे. ३६० वन वेल्थ क्रिएटर्सपैकी २९% लोक मुंबईत राहतात आणि एकूण संपत्तीच्या ४०% आहेत – ५७७ रुपये अब्जाधीश शहरात राहतात. राष्ट्रीय राजधानी नवी दिल्ली आणि तंत्रज्ञानाची राजधानी बेंगळुरू, अनुक्रमे १७% लोकांसह ३५० रुपये अब्जाधीशांसह आणि ८% लोकांसह १५८ रुपये अब्जाधीशांसह मागे आहेत. अहमदाबादमध्ये सर्वात श्रीमंत भारतीयांपैकी ५% लोक राहतात.
एवढेच नाही – श्रीमंत महिलांसाठी, कथा समावेशापासून प्रभावाकडे वळत आहे. ३६० वन वेल्थ क्रिएटर्स यादीतील ७१% रुपये अब्जाधीश पुरुष आहेत, ज्यांच्याकडे एकूण १०० लाख कोटी रुपयांच्या संपत्तीपैकी ७६% संपत्ती आहे, परंतु काही विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये महिलांचे प्रतिनिधित्व अधिक मजबूत आहे. औषधनिर्माण क्षेत्रात, महिलांचे ३३% रुपये अब्जाधीश आहेत, तर वित्तीय सेवांमध्ये त्यांचा वाटा २४% आहे, जो या क्षेत्रातील प्रवर्तक संपत्तीच्या १३% आहे.
अहवालात म्हटले आहे की, दहापैकी सहा संपत्ती निर्माते व्यवसायात सक्रियपणे गुंतलेले आहेत, तर यादीतील दहापैकी चार अब्जाधीश निष्क्रिय संपत्ती क्लबमध्ये आहेत.
शेवटी, ९३% संपत्ती सार्वजनिक बाजारपेठेत आहे. भारतातील सर्वात श्रीमंतांची संपत्ती सूचीबद्ध कंपन्यांमध्ये केंद्रित आहे: सार्वजनिकरित्या सूचीबद्ध ६०७ कंपन्या १,७०० अब्जाधीशांच्या संपत्तीपैकी ९३% आहेत, जे संपत्ती निर्मात्यांच्या यादीतील ८५% आहेत. याउलट, फक्त १५% – २८७ अब्जाधीश – १३२ अनलिस्टेड कंपन्यांमधून त्यांची संपत्ती मिळवतात, जी एकूण संपत्तीचा ७% वाटा आहे.
