Marathi e-Batmya
Related Articles
बाजारपेठ नियामक सेबीने डब्बा ट्रेडिंग – ऑफ-मार्केट सिक्युरिटीज ट्रेडिंगचा एक बेकायदेशीर प्रकार – बद्दल धोक्याची घंटा वाजवली आहे.
१३ जुलै रोजी एका हिंदी दैनिकात प्रकाशित झालेल्या पूर्ण पानाच्या जाहिरातीत उच्च-मार्जिन ट्रेडिंग आणि कोणत्याही कागदपत्रांशिवाय नोंदणी करण्याचे आश्वासन नियामकाला देण्यात आले होते. सेबीने सायबर पोलिसांकडे तक्रार दाखल करून आणि नियमांचे उल्लंघन केल्याबद्दल जाहिरात तपासण्यासाठी आणि योग्य ती सुधारणात्मक उपाययोजना करण्यासाठी अॅडव्हर्टायझिंग स्टँडर्ड्स कौन्सिल ऑफ इंडिया (ASCI) ला सतर्क करून प्रतिसाद दिला.
डब्बा ट्रेडिंग हा दंडनीय गुन्हा आहे हे पुन्हा सांगून, सेबीने गुंतवणूकदारांना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले. “डब्बा ट्रेडिंग म्हणजे बेकायदेशीर आणि अनियंत्रित ऑफ-मार्केट ट्रेडिंग जे मान्यताप्राप्त स्टॉक एक्सचेंज आणि नियामक देखरेखीच्या कक्षेबाहेर चालते. अशा क्रियाकलाप गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वपूर्ण धोके निर्माण करतात आणि सिक्युरिटीज कॉन्ट्रॅक्ट्स (रेग्युलेशन) कायदा, १९५६ (एससीआरए), सेबी कायदा, १९९२ आणि भारतीय न्याय संहिता, २०२३ च्या विविध तरतुदींचे उल्लंघन करतात,” असे त्यात म्हटले आहे.
नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (एनएसई) ने गेल्या आठवड्यातच अशीच एक सावधगिरीची सूचना जारी केली होती, ज्यामध्ये नोंदणी नसलेल्या ऑपरेटर्सशी व्यवहार करण्याच्या धोक्यांबद्दल बाजारातील सहभागींना इशारा देण्यात आला होता.
सेबीने यावर भर दिला की डब्बा ट्रेडिंग पूर्णपणे औपचारिक बाजार पायाभूत सुविधांच्या बाहेर चालते – स्टॉक एक्सचेंजवर कोणतेही वास्तविक व्यवहार नोंदवले जात नाहीत आणि कोणतेही नियामक देखरेख किंवा गुंतवणूकदार संरक्षण नाही. ही पद्धत गंभीर धोके निर्माण करते आणि ती सिक्युरिटीज कायद्यांचे थेट उल्लंघन करते असे म्हटले आहे.
मुळात, डब्बा ट्रेडिंग अनियंत्रित आणि रेकॉर्डबाहेर आहे. स्टॉक एक्सचेंजवर शेअर्सची प्रत्यक्ष खरेदी किंवा विक्री होत नाही. त्याऐवजी, व्यापारी शेअरच्या किमती कशा वाढतील यावर पैज लावतात आणि डब्बा ऑपरेटर नफा आणि तोटा रोखीने सोडवतो, पूर्णपणे अधिकृत चॅनेलच्या बाहेर.
हे व्यवहार कधीही सेबी-मान्यताप्राप्त एक्सचेंजेसद्वारे केले जात नसल्यामुळे, गुंतवणूकदार कायदेशीर संरक्षण आणि तक्रार निवारण प्रणाली गमावतात. सोप्या भाषेत, डब्बा ट्रेडिंग स्टॉकच्या किमतीच्या हालचालींवर जुगार खेळण्याची नक्कल करते.
ग्रोववरील स्पष्टीकरणानुसार, एका मॉडेलमध्ये, एक व्यापारी डब्बा ब्रोकरद्वारे २०० रुपयांना कंपनीचे ५० शेअर्स खरेदी करण्याचा ऑर्डर देऊ शकतो. ब्रोकर डब्बा नेटवर्कमध्ये एक विक्रेता शोधतो आणि त्यांना जोडतो. व्यवहार ऑफ-मार्केट आहे आणि ब्रोकर कमिशन मिळवतो.
दुसऱ्या सेटअपमध्ये, व्यापारी फक्त स्टॉकच्या किमतींवर पैज लावतात. उदाहरणार्थ, जर कोणी असा पैज लावला की एका आठवड्यात स्टॉक ३०० रुपयांवरून ३५० रुपयांपर्यंत वाढेल आणि तो झाला तर त्यांना नफा मिळतो. परंतु जर किंमत कमी झाली तर व्यापारी पैसे गमावतो – आणि ब्रोकरला फायदा होतो.
या शॅडो ट्रेड्समध्ये पारदर्शकता नाही, कोणतेही रेकॉर्ड नाहीत आणि कायदेशीर सुरक्षा जाळे नाही – सेबी स्पष्टपणे अशा गोष्टींवर कारवाई करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
सेबीने दिशाभूल करणारी जाहिरात ठोठावली: गुंतवणूकदारांना दिशाभूल करू शकणाऱ्या बेकायदेशीर व्यापार पद्धतींना प्रोत्साहन देणाऱ्या जाहिरातीबद्दल सेबीने नवभारतला औपचारिक नोटीस बजावली.
सायबर पोलिस तक्रार दाखल: जाहिरातीमागील घटक आणि इतर सहभागींविरुद्ध कायदेशीर कारवाईची मागणी करणारी सायबर पोलिसांकडे तक्रार दाखल करण्यात आली आहे.
एनएसईने गुंतवणूकदारांना इशारा जारी केला: नॅशनल स्टॉक एक्सचेंजने गुंतवणूकदारांना डब्बा ट्रेडिंग टाळण्याचा आणि फक्त सेबी-नोंदणीकृत ब्रोकर्स आणि मान्यताप्राप्त स्टॉक एक्सचेंजद्वारेच व्यापार करण्याचा सल्ला देणारा इशारा जारी केला.
एएससीआयने सूचित केले: उल्लंघनांचा आढावा घेण्यासाठी आणि सुधारात्मक उपाययोजना केल्या जातात याची खात्री करण्यासाठी हे प्रकरण अॅडव्हर्टायझिंग स्टँडर्ड्स कौन्सिल ऑफ इंडिया (एएससीआय) कडे पाठवण्यात आले आहे.
