सेबीचे अध्यक्ष तुहिन कांता पांडे यांच्या मते, भारतीय सिक्युरिटीज अँड एक्सचेंज बोर्ड सेबी SEBI आणि नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज एनएसई NSE एक्सचेंजच्या प्रारंभिक सार्वजनिक ऑफरिंग अर्थात आयपीओ IPO मध्ये अडथळा आणणारे मुद्दे आणि कायदेशीर प्रकरणे सोडवण्याच्या अगदी जवळ आहेत.
तुहिन कांता पांडे बोलताना ते म्हणाले, “एनएसई NSE च्या बाबतीत कोणताही अडथळा शिल्लक नाही.” एक्सचेंज आणि बाजार नियामक काही प्रमुख मुद्दे सोडवत आहेत. “काही कायदेशीर तोडगे आणि इतर गोष्टी आहेत. काही रक्कम द्यावी लागेल आणि ती प्रकरणे काढावी लागतील, इत्यादी.”
तुहिन कांता पांडे यांनी स्पष्ट केले की एनएसई NSE आयपीओ IPO पूर्वी क्लिअरिंग कॉर्पोरेशनचे विलगीकरण हा मुद्दा नाही. विविध मॉडेल्स आहेत – काही क्लिअरिंग कॉर्पोरेशन स्वतंत्र कंपन्या म्हणून अस्तित्वात आहेत, तर काही एक्सचेंजच्या उपकंपन्या आहेत, तर अमेरिकेत, ब्रोकर्स त्यांचे मालक आहेत, असे पांडे म्हणाले.
या घडामोडींशी जवळच्या सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सेबी आणि एनएसई अंतिम सेटलमेंट रकमेवर पोहोचले आहेत. “ही चौकट निश्चित झाली आहे आणि बहुतेक इतर अंतिम होण्याच्या प्रक्रियेत आहेत. जर त्यांना ना-हरकत प्रमाणपत्र (एनओसी) मिळाले तर एनएसई डिसेंबरपर्यंत किंवा त्यापूर्वीही आयपीओकडे पाहू शकते,” असे एका सूत्राने सांगितले.
यापूर्वीच्या अहवालात असे सूचित केले गेले होते की १,००० कोटी रुपयांची रक्कम सेटलमेंटसाठी आली आहे.
ऑक्टोबरमध्ये को-लोकेशन केस निकाली काढल्यापासून एनएसईच्या आयपीओच्या योजनांना लोकप्रियता मिळाली आहे. पांडे यांनी सेबीचे अध्यक्ष म्हणून पदभार स्वीकारल्यानंतर, एक्सचेंजने सक्रियपणे याचा पाठपुरावा केला आहे. मे महिन्यात, त्यांनी एनओसीसाठी अर्ज केला होता.
२०१६ मध्ये त्यांनी पहिल्यांदाच त्यांचा ड्राफ्ट रेड हेरिंग प्रॉस्पेक्टस दाखल केला होता. तथापि, सेबीने २०१९ मध्ये ते परत केले आणि पुन्हा अर्ज करण्यापूर्वी एक्सचेंजला को-लोकेशन केसमधील प्रशासनाच्या समस्या सोडवण्यास सांगितले.
को-लोकेशन केस काही ब्रोकर्सना इतरांपेक्षा जास्त प्राधान्याने प्रवेश देण्याशी संबंधित आहे, ज्यामुळे त्यांना अन्याय्य फायदा मिळत आहे. त्रुटी आढळून आल्यानंतर त्यांच्या तंत्रज्ञान पायाभूत सुविधांबद्दलही चिंता व्यक्त करण्यात आली.
असूचीबद्ध बाजारपेठेत एनएसईचा भारित शेअर्सचा भाव १,३४२ रुपये आहे. त्याचे बाजार भांडवल ३.३२ लाख कोटी रुपये आहे. मार्च अखेर आणि सध्याच्या काळात एक्सचेंजमधील भागधारकांची संख्या ४०,००० पेक्षा कमी वरून एक लाखाहून अधिक झाली आहे – ही सूचीबद्ध नसलेल्या कंपन्यांमधील सर्वात मोठी संख्या आहे.
मार्च तिमाहीत एक्सचेंजचा एकत्रित करपश्चात नफा वर्षानुवर्षे ७% वाढून २,६५० कोटी रुपये झाला. आर्थिक वर्ष २५ च्या चौथ्या तिमाहीत एकूण उत्पन्न १३% वार्षिक तुलनेने घसरून ४,३९७ कोटी रुपये झाले.
मार्च २०२५ रोजी संपलेल्या संपूर्ण वर्षात, एनएसईचा निव्वळ नफा ४७% वाढून १२,१८८ कोटी रुपये झाला आणि एकूण उत्पन्न १७% वाढून १९,१७७ कोटी रुपये झाले.
Marathi e-Batmya