शहरी भागातील बेरोजगारीचा दर (UR) मागील तिमाहीच्या तुलनेत Q3FY25 मध्ये ६.४% वर स्थिर राहिला, परंतु Q3FY24 च्या तुलनेत १०% ने कमी झाला, असे सांख्यिकी मंत्रालयाने मंगळवारी जाहीर केलेल्या ताज्या नियतकालिक कामगार दल सर्वेक्षण (PLFS) आकडेवारीवरून दिसून आले आहे.
शहरी भागातील महिलांचा UR Q3FY25 मध्ये दुसऱ्या तिमाहीच्या ८.४% वरून ८.१% आणि Q3FY24 मध्ये ८.६% पर्यंत घसरला, तर पुरुषांचा UR Q3FY25 मध्ये दुसऱ्या तिमाहीच्या ५.७% आणि Q3FY24 मध्ये ५.८% वरून ५.९% पर्यंत वाढला. ही आकडेवारी व्यक्तींच्या सध्याच्या साप्ताहिक स्थिती (CWS) वर आधारित आहे.
शहरी भागात पुरुषांच्या सरासरी जनसंख्या वाढीचे नेमके कारण शोधणे कठीण असल्याचे तज्ञांनी सांगितले, परंतु ऑक्टोबर-डिसेंबर दरम्यान उत्पादन आणि बांधकाम क्षेत्रातील नोकऱ्या तात्पुरत्या गेल्यामुळे हे होऊ शकते असे त्यांनी सांगितले.
खाणकाम आणि उत्खनन यासह दुय्यम क्षेत्रात एकूण कामगारांची संख्या आर्थिक वर्ष २०२५ च्या तिसऱ्या तिमाहीत ३१.८% पर्यंत कमी झाली, जी आर्थिक वर्ष २०२५ च्या दुसऱ्या तिमाहीत ३२.३% आणि आर्थिक वर्ष २०२४ च्या तिसऱ्या तिमाहीत ३२.१% होती. दुय्यम क्षेत्रात पुरुष कामगारांची टक्केवारी आर्थिक वर्ष २०२५ च्या तिसऱ्या तिमाहीत ३४.२% आणि आर्थिक वर्ष २०२४ च्या तिसऱ्या तिमाहीत ३३.८% पर्यंत घसरली.
तर, शहरी भागात तृतीयक क्षेत्रातील सर्व कामगारांची टक्केवारी आर्थिक वर्ष २०२५ च्या तिसऱ्या तिमाहीत ६२.७% पर्यंत वाढली, जी आर्थिक वर्ष २०२४ च्या दुसऱ्या तिमाहीत ६२.३% आणि आर्थिक वर्ष २०२४ च्या तिसऱ्या तिमाहीत ६२% होती. तथापि, तज्ञांनी सांगितले की हे तिमाही आकडे कोणत्याही ट्रेंडचे प्रतिनिधित्व करत नाहीत.
दरम्यान, कामगार लोकसंख्या प्रमाण (WPR) – लोकसंख्येतील कामगारांची टक्केवारी – Q3FY25 मध्ये वाढून ३७.१% झाली, जी एका तिमाहीपूर्वी ३७% होती आणि Q3FY24 मध्ये ३६.७% होती. पुरुषांचा WPR Q3FY24 मध्ये ५४.५% वरून Q3FY25 मध्ये ५५% पर्यंत वाढला; तर महिलांसाठी, Q3FY25 मध्ये १८.६% वरून Q3FY25 मध्ये १८.४% पर्यंत घसरला. Q2FY24 मध्ये, महिला WPR १८.२% होता.
लोकसंख्येतील कामगार दलातील (काम करणाऱ्या किंवा कामासाठी उपलब्ध असलेल्या) व्यक्तींचा कामगार दल सहभाग दर (LFPR) – Q3FY25 मध्ये दुसऱ्या तिमाहीच्या तुलनेत ३९.६% वर अपरिवर्तित राहिला, परंतु Q3FY24 मध्ये ३९.२% वरून वाढला.
महिलांचा LFPR Q3FY25 मध्ये Q2FY25 मध्ये २०.३% वरून Q3FY25 मध्ये २०% पर्यंत घसरला, परंतु Q3FY24 मध्ये तो १९.९% वरून वाढला. दुसरीकडे, पुरुषांचा LFPR ५८.२% (Q2FY25) वरून ५८.५% आणि Q3FY24 मध्ये ५७.८% पर्यंत वाढला.
नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ पब्लिक फायनान्स अँड पॉलिसीच्या प्राध्यापक लेखा चक्रवर्ती म्हणाल्या: “शहरी रोजगार वाढविण्यात राष्ट्रीय शहरी उपजीविका अभियान (NULM) ची प्रमुख भूमिका आहे. हा भारतातील सर्वात मोठा रोजगाराशी संबंधित दारिद्र्य निर्मूलन कार्यक्रम आहे. आर्थिक उपक्रम तयार करण्यात सार्वजनिक धोरणांच्या भूमिकेमुळे शहरी भारतातील रोजगार समस्यांचे निराकरण करण्यात मदत झाली आहे.”
Marathi e-Batmya