ओडिशाच्या पुरी येथील १२व्या शतकातील जगन्नाथ मंदिराचा खजिना रत्न भंडार ४६ वर्षांनंतर रविवारी दुपारी पुन्हा उघडण्यात आला.
ओडिशा सरकारने स्थापन केलेल्या ११-सदस्यीय समितीचे सदस्य रविवारी दुपारी जगन्नाथ मंदिरात त्याचा आदरणीय खजिना पुन्हा उघडण्यासाठी दाखल झाले. तिजोरीत प्रवेश करणाऱ्यांमध्ये ओरिसा उच्च न्यायालयाचे माजी न्यायाधीश विश्वनाथ रथ, श्री जगन्नाथ मंदिर प्रशासनाचे (SJTA) मुख्य प्रशासक अरबिंदा पाधे, ASI अधीक्षक डीबी गडानायक आणि पुरीचा राजा ‘गजपती महाराजा’चा प्रतिनिधी यांचा समावेश आहे.
पतजोशी महापात्रा, भंडार मेकाप, चधौकराना आणि देउलीकरण – हे चार मंदिर सेवक देखील रत्न भांडारमध्ये दाखल झालेल्या लोकांमध्ये होते.
‘अग्न्या’चा विधी, ज्यामध्ये रत्न भांडार पुन्हा सुरू करण्यासाठी मंजुरी मागितली जाते, ती सकाळी पूर्ण झाली.
रत्न भांडारमध्ये भाविक देवतांचे मौल्यवान दागिने आहेत —- जगन्नाथ, सुभद्रा आणि बलभद्र —- जे भक्तांनी आणि शतकानुशतके पूर्वीच्या
राजांनी दान केले होते. हे बाह्य कक्ष (बहारा भंडार) आणि अंतर्गत कक्ष (भितारा भंडार) मध्ये विभागलेले आहे.
१२व्या शतकातील मंदिराचा बाह्य कक्ष वार्षिक रथयात्रेदरम्यान सुन बेशा (सुवर्ण पोशाख) विधी सारख्या प्रसंगी उघडला जात असताना, खजिन्याची शेवटची यादी १९७८ मध्ये करण्यात आली होती.
समितीचे सदस्य खजिन्याच्या आत गेले असता सर्प पकडणाऱ्यांची दोन पथकेही मंदिरात उपस्थित होती. तिजोरीत साप असल्याची माहिती मिळाली आहे.
पुन्हा सुरू होण्यापूर्वी, समितीने संपूर्ण प्रक्रियेसाठी तीन मानक कार्यप्रणाली (SOPs) देखील केल्या.
“तीन एसओपी तयार करण्यात आल्या आहेत. एक रत्न भंडार पुन्हा उघडण्याशी संबंधित आहे, दुसरा तात्पुरत्या रत्न भंडारच्या व्यवस्थापनाशी संबंधित आहे आणि तिसरा मौल्यवान वस्तूंच्या यादीशी संबंधित असल्याची माहिती एका अधिकाऱ्याच्या हवाल्याने दिली.
“इन्व्हेंटरीचे काम आज सुरू होणार नाही. हे मूल्यवर्धक, सुवर्णकार आणि इतर तज्ञांच्या सहभागावर सरकारकडून मंजुरी मिळाल्यानंतर केले जाईल,” असेही अधिकारी पुढे म्हणाले.
सरकारने रत्न भंडारमधील मौल्यवान वस्तूंचा डिजिटल कॅटलॉग तयार करण्याचा निर्णय घेतला आहे ज्यामध्ये त्यांचे वजन आणि मेक यांसारखे तपशील असतील.