सक्तवसुली अंमलबजावणी संचालनालयाने अर्थाने ईडी सर्वोच्च न्यायालयात कलम ३२ नुसार याचिका दाखल केली आहे, ज्यामध्ये पश्चिम बंगाल सरकार आणि मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांनी आय-पीएसी कोळसा घोटाळा प्रकरणातील त्यांच्या तपासात अडथळा आणल्याचा आरोप केला आहे.
केंद्रीय एजन्सी ईडीने त्यांच्या याचिकेत या घटनेची केंद्रीय अन्वेषण ब्युरो (सीबीआय) चौकशी करण्याची मागणी करत, असा दावा केला आहे की “राज्य यंत्रणेने निष्पक्ष आणि स्वतंत्र चौकशी करण्याचा त्यांचा अधिकार हिरावून घेतला आहे”.
ईडीने त्यांच्या याचिकेत घटनांचा क्रम तपशीलवार सांगितला आहे, ज्यामध्ये ममता बॅनर्जी यांच्या तृणमूल काँग्रेससाठी निवडणूक रणनीती तयार करण्यात गुंतलेल्या राजकीय सल्लागार कंपनी आय-पँकशी संबंधित जागेवर केलेल्या शोध मोहिमेदरम्यान “शोडाउन” असे म्हटले आहे.
आर्थिक तपास संस्थेच्या मते, अधिकाऱ्यांना कायदेशीररित्या शोध घेण्यापासून आणि कोळसा तस्करीच्या चौकशीशी संबंधित साहित्य जप्त करण्यापासून रोखण्यात आले होते.
एजन्सीने आरोप केला आहे की वरिष्ठ राज्य अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत परिसरातून भौतिक कागदपत्रे आणि इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे जबरदस्तीने काढून टाकण्यात आली.
ईडीने आणि तृणमूल काँग्रेसच्या नेतृत्वाखालील पश्चिम बंगाल सरकारमधील वाढत्या कायदेशीर आणि राजकीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर सर्वोच्च न्यायालयासमोर ही याचिका दाखल करण्यात आली आहे.
ईडीने असा युक्तिवाद केला आहे की, पोलिस कर्मचाऱ्यांसह राज्य अधिकाऱ्यांचा हस्तक्षेप न्यायात अडथळा आणण्यासारखा आहे आणि त्यांच्या चौकशीच्या अखंडतेशी तडजोड करतो.
यापूर्वी, ईडीच्या या पावलाची अपेक्षा करून, पश्चिम बंगाल सरकारने सर्वोच्च न्यायालयात एक कॅव्हेट दाखल केला. कॅव्हेट म्हणजे संबंधित पक्षाचे म्हणणे ऐकल्याशिवाय कोणत्याही प्रकरणात कोणताही आदेश देऊ नये अशी औपचारिक विनंती.
ईडीला कोणताही अंतरिम दिलासा मिळण्यापूर्वी त्याची आवृत्ती न्यायालयासमोर ठेवली जावी याची खात्री करण्यासाठी राज्य सरकारचे हे पाऊल होते.
या वादाचे मूळ कोळसा घोटाळ्यातील कोळसा घोटाळ्याच्या चौकशीचा भाग म्हणून कोलकातामध्ये आय-पॅकशी संबंधित ठिकाणी ईडीने टाकलेल्या छाप्यांमध्ये आहे, असे ईडीचे म्हणणे आहे.
ईडीने असा दावा केला आहे की सुमारे १० कोटी रुपयांच्या गुन्ह्यातून मिळालेली रक्कम हवाला मार्गे आय-पीएसीला पाठवण्यात आली होती आणि २०२२ च्या गोवा विधानसभा निवडणुकीत दिलेल्या सेवांसाठी तृणमूलने सल्लागार फर्मला पैसे दिले होते.
शुक्रवारी, ईडीने कोलकाता उच्च न्यायालयात ममता बॅनर्जी यांच्या शोध मोहिमेत “अडथळा आणल्याचा” आरोप करत एफआयआर नोंदवण्याची मागणी केली होती.
तथापि, एकल न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने आणि कार्यवाहक मुख्य न्यायाधीशांच्या नेतृत्वाखालील खंडपीठाने १४ जानेवारीपर्यंत कामकाज पुढे ढकलल्याने या प्रकरणातील सुनावणी पुढे ढकलण्यात आली.
त्याच्या उत्तरात, तृणमूल आणि आय-पीएसी यांनी ईडीच्या दाव्यांना आव्हान देत कोलकाता उच्च न्यायालयात प्रति-याचिका दाखल केल्या.
छाप्यांमध्ये जप्त केलेले कागदपत्रे केवळ निवडणूक नियोजन आणि प्रचार रणनीतीशी संबंधित असल्याचे पक्षाने म्हटले आहे, असा युक्तिवाद करत असे की अशी सामग्री मनी लाँडरिंग प्रतिबंधक कायदा, २००२ च्या कक्षेबाहेर येते.
पक्षाने ईडीवर तपासाच्या नावाखाली गोपनीय राजकीय सामग्री बेकायदेशीरपणे प्रवेश करण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप केला आहे.
आय-पीएसी प्रमुख प्रतीक जैन यांच्या कुटुंबाने शोध मोहिमेदरम्यान महत्त्वाच्या कागदपत्रांची चोरी झाल्याचा आरोप करत अतिरिक्त तक्रारी दाखल केल्या आहेत.
ईडीने हे आरोप फेटाळून लावले आहेत, त्यांची कारवाई कायदेशीर होती आणि योग्य प्रक्रियेनुसार केली गेली होती याचा पुनरुच्चार केला आहे.
याचिका आणि प्रति-याचिका या प्रकरणादरम्यान, तृणमूल काँग्रेसने निवडणुकीशी संबंधित डेटा चोरीच्या आरोपांनंतर एफआयआर दाखल केल्यानंतर आय-पीएसी प्रमुख प्रतीक जैन यांच्या निवासस्थानी आणि कार्यालयावर छापे टाकून कागदपत्रे चोरल्याचा आरोप असलेल्या ईडी अधिकाऱ्यांची ओळख पटवण्यास कोलकाता पोलिसांनी सुरुवात केली आहे.
सीसीटीव्ही फुटेज, डीव्हीआर रेकॉर्डिंग आणि साक्षीदारांचे जबाब गोळा करण्यात आले आहेत आणि ओळख पटल्यानंतर नोटीस पाठवण्यात येतील, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
पोलिसांचा दावा आहे की ईडी आणि सीआरपीएफ कर्मचाऱ्यांनी योग्य सूचना न देता झडती घेतली, स्थानिक अधिकाऱ्यांना अडवले आणि वॉरंट दाखवण्यात अयशस्वी झाले.
गुन्हेगारी, अतिक्रमण आणि आयटी कायद्याच्या तरतुदींनुसार गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत आणि तपास सुरू आहे.
हे प्रकरण आता सर्वोच्च न्यायालयासमोर असल्याने, कायदेशीर संघर्ष एका महत्त्वाच्या टप्प्यात पोहोचला आहे.
न्यायालयीन संरक्षणाशिवाय, केंद्रीय एजन्सी ज्या राज्यांमध्ये संस्थात्मक विरोधाचा सामना करतात तेथे स्वतंत्रपणे काम करू शकणार नाहीत, असे सांगून ईडीने सर्वोच्च न्यायालयाला हस्तक्षेप करण्याची विनंती केली आहे.
Marathi e-Batmya