Marathi e-Batmya
Related Articles
रॉयल स्वीडिश ॲकॅडमी ऑफ सायन्सेसने २०२४ चा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक जॉन जे. हॉपफिल्ड आणि जोफ्री ई. हिंटन यांना कृत्रिम न्यूरल नेटवर्कसह मशीन शिक्षणाच्या विकासाद्वारे कृत्रिम बुद्धिमत्तेमध्ये मूलभूत योगदान दिल्याबद्दल प्रदान केले आहे. १९८० च्या दशकातील त्यांच्या ग्राउंडब्रेकिंग संशोधनाने एआय AI च्या क्षेत्रावर लक्षणीय प्रभाव टाकला आहे, ज्यामुळे आधुनिक डेटा प्रोसेसिंग आणि पॅटर्न रिकग्निशनला सामर्थ्य देणाऱ्या तंत्रज्ञानाला आकार देण्यात मदत झाली आहे.
जॉन हॉपफिल्ड, प्रिन्सटन युनिव्हर्सिटीचे प्राध्यापक, यांनी एक सहयोगी मेमरी नेटवर्क विकसित केले जे डेटामध्ये प्रतिमा आणि इतर नमुने संग्रहित आणि पुनर्रचना करू शकते. हॉपफिल्ड नेटवर्क म्हणून ओळखले जाणारे त्यांचे नावीन्य, डेटाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी आणि कमी ऊर्जा आवश्यकतेसह संग्रहित करण्यासाठी भौतिकशास्त्राची तत्त्वे, विशेषत: अणू स्पिनची संकल्पना वापरते. हे नेटवर्क इनपुट डेटाशी जुळण्यासाठी त्याची मूल्ये समायोजित करून कार्य करते, ज्यामुळे अपूर्ण प्रतिमांची पुनर्रचना करणे आणि गोंगाटाच्या माहितीमध्ये नमुने शोधणे शक्य होते.
टोरंटो विद्यापीठातील प्राध्यापक जेफ्री हिंटन यांनी बोल्टझमन मशीनच्या सहाय्याने हॉपफिल्डच्या कल्पनांचा विस्तार केला. हे प्रगत मॉडेल सांख्यिकीय भौतिकशास्त्रातील तत्त्वे वापरते, नेटवर्कला डेटामधील वेगळे घटक स्वायत्तपणे शिकण्यास आणि ओळखण्यास सक्षम करते. बोल्टझमन मशीन केवळ प्रतिमांचे वर्गीकरण करण्यास सक्षम नाही तर शिकलेल्या नमुन्यांशी जुळणारा नवीन डेटा तयार करण्यास देखील सक्षम आहे, प्रतिमा ओळखणे आणि इतर एआय ऍप्लिकेशन्समध्ये पायाभूत सिद्ध होते.
हे न्यूरल नेटवर्क मॉडेल, मेंदूच्या संरचनेद्वारे प्रेरित, कृत्रिम बुद्धिमत्तेमध्ये मोठी झेप दर्शवतात. भौतिकशास्त्राच्या नोबेल समितीच्या अध्यक्षा एलेन मून्स यांनी नमूद केल्याप्रमाणे, “विजेत्यांच्या कार्याचा आधीच खूप फायदा झाला आहे,” हे अधोरेखित करत आहे की कृत्रिम न्यूरल नेटवर्क आता भौतिकशास्त्र आणि भौतिक विज्ञानामध्ये विशिष्ट गुणधर्मांसह नवीन सामग्री डिझाइन करण्यासाठी कसे वापरले जातात.
२०२४ चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक ११ दशलक्ष स्वीडिश क्रोनरच्या पुरस्कारासह हॉपफिल्ड आणि हिंटन यांच्यात समान रीतीने वाटून घेतले जाईल.
