सोमवार (१ सप्टेंबर २०२५) रोजी अफगाणिस्तानमध्ये मोठ्या प्रमाणात बचाव कार्य सुरू होते, एका दुर्गम, डोंगराळ प्रदेशात एका शक्तिशाली भूकंप आणि अनेक आफ्टरशॉकमुळे घरे जमीनदोस्त झाली आणि ८०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला, असे तालिबान अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
मध्यरात्रीच्या आधी भूकंप झाला, ज्यामुळे काबूलपासून शेजारच्या पाकिस्तानची राजधानी इस्लामाबादपर्यंत इमारती हादरल्या.
यूएस जिओलॉजिकल सर्व्हे (USGS) नुसार, १२ लाखांहून अधिक लोकांना तीव्र किंवा खूप तीव्र भूकंपाचे धक्के जाणवले.
अफगाणिस्तानच्या पूर्वेकडील भूकंपाच्या केंद्राजवळ, फक्त दुर्गम कुनार प्रांतात सुमारे ८०० लोक ठार झाले आणि २,५०० जखमी झाले, असे तालिबान सरकारचे मुख्य प्रवक्ते जबीहुल्लाह मुजाहिद यांनी सांगितले.
शेजारच्या नांगरहार प्रांतात आणखी १२ लोक ठार झाले आणि २५५ जखमी झाले, असे त्यांनी सांगितले.
“असंख्य घरे उद्ध्वस्त झाली,” असे गृह मंत्रालयाचे प्रवक्ते अब्दुल मतीन कानी यांनी एएफपीला सांगितले.
बहुतेक अफगाण लोक कमी उंचीच्या, मातीच्या विटांच्या घरांमध्ये राहतात जे कोसळण्याची शक्यता असते.
दुर्गम कुनार प्रांतातील काही सर्वात गंभीरपणे प्रभावित गावे “रस्ते अडथळ्यांमुळे प्रवेश करण्यायोग्य नाहीत”, असा इशारा संयुक्त राष्ट्रांच्या स्थलांतर संस्थेने एएफपीला दिलेल्या निवेदनात दिला आहे.
तालिबान अधिकारी आणि संयुक्त राष्ट्रांनी बाधित भागात बचावकार्य सुरू केले. संरक्षण मंत्रालयाने सांगितले की आतापर्यंत ४० विमान उड्डाणे करण्यात आली आहेत.
कुनारच्या नुरगल जिल्ह्यातील कृषी विभागाच्या एका सदस्याने सांगितले की लोक दुर्गम गावांमध्ये जाणारे रस्ते साफ करण्यासाठी धावले होते, परंतु गंभीरपणे प्रभावित झालेले क्षेत्र दुर्गम होते आणि त्यांचे दूरसंचार नेटवर्क मर्यादित होते.
“खूप भीती आणि तणाव आहे… मुले आणि महिला ओरडत होते. आमच्या आयुष्यात आम्ही कधीही असा अनुभव घेतला नव्हता,” इजाज उल्हाक याद यांनी एएफपीला सांगितले.
त्यांनी सांगितले की भूकंपग्रस्त गावांमध्ये राहणारे अनेक लोक अलिकडच्या वर्षांत इराण आणि पाकिस्तानमधून देशात परतलेल्या चार दशलक्षाहून अधिक अफगाणिस्तानमध्ये होते.
“त्यांना येथे त्यांची घरे बांधायची होती.”
यूएसजीएसनुसार, आठ किलोमीटरच्या तुलनेने उथळ खोलीवर आलेला भूकंप नांगरहार प्रांतातील जलालाबाद शहरापासून २७ किलोमीटर अंतरावर होता.
नांगरहार आणि कुनार प्रांत पाकिस्तानच्या सीमेवर आहेत, तर तोरखाम ओलांडून अनेक अफगाणिस्तानी परतलेल्या लोकांना हद्दपार केले जाते किंवा तेथून निघून जावे लागते, बहुतेकदा काम नसलेले आणि कुठेही जाण्यासाठी जागा नसते.
संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांनी तालिबान सरकार आणि अनेक राष्ट्रांनी सामायिक केलेल्या लोकांबद्दल शोक व्यक्त केला.
“आजच्या सुरुवातीला देशात झालेल्या विनाशकारी भूकंपानंतर मी अफगाणिस्तानच्या लोकांसोबत पूर्ण एकता व्यक्त करतो,” ते म्हणाले.
सुरुवातीच्या भूकंपानंतर, रात्रभर किमान पाच भूकंपाचे धक्के बसले, त्यापैकी सर्वात मोठा भूकंप पहाटे ४:०० वाजता (रविवार २३३० GMT) नंतर ५.२ तीव्रतेचा होता.
अफगाणिस्तानला वारंवार भूकंपाचा धक्का बसतो, विशेषतः युरेशियन आणि भारतीय टेक्टोनिक प्लेट्सच्या संगमाजवळील हिंदूकुश पर्वतरांगांमध्ये.
प्रांतीय अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, शुक्रवार ते शनिवार रात्रभर नांगरहार प्रांतातही पुराचा तडाखा बसला, ज्यामध्ये पाच लोकांचा मृत्यू झाला आणि पिके आणि मालमत्ता नष्ट झाली.
ऑक्टोबर २०२३ मध्ये, पश्चिम हेरात प्रांत ६.३ तीव्रतेच्या भूकंपाने उद्ध्वस्त झाला, ज्यामध्ये १,५०० हून अधिक लोक मृत्युमुखी पडले आणि ६३,००० हून अधिक घरांचे नुकसान झाले किंवा ते उद्ध्वस्त झाले.
जून २०२२ मध्ये, गरीब पूर्व सीमावर्ती प्रांत पाकटिका येथे ५.९ तीव्रतेच्या भूकंपाने धक्के बसले, ज्यामध्ये १,००० हून अधिक लोक मृत्युमुखी पडले आणि हजारो बेघर झाले.
चार दशकांच्या युद्धाने उद्ध्वस्त झालेला अफगाणिस्तान आधीच मानवतावादी संकटांच्या मालिकेशी झुंजत आहे.
तालिबानच्या पुनरागमनापासून, अफगाणिस्तानला देण्यात येणाऱ्या परकीय मदतीत कपात करण्यात आली आहे, ज्यामुळे आधीच गरीब असलेल्या या राष्ट्राची आपत्तींना तोंड देण्याची क्षमता कमी झाली आहे.
Marathi e-Batmya