Marathi e-Batmya
Related Articles
भारताच्या डिजिटल पेमेंट इकोसिस्टमने ऑक्टोबर २०२५ मध्ये आणखी एक मोठा टप्पा गाठला, कारण नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया (NPCI) द्वारे व्यवस्थापित युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) ने आतापर्यंतचा सर्वाधिक मासिक आणि दैनिक व्यवहार रेकॉर्ड गाठला. UPI ने ऑक्टोबरमध्ये २०.७० अब्ज व्यवहारांवर प्रक्रिया केली, जी सप्टेंबरमध्ये १९.६३ अब्ज आणि ऑगस्टमध्ये २०.०१ अब्ज होती, जी या प्रणालीच्या जलद आणि व्यापक अवलंबनावरून स्पष्ट होते.
एनपीसीआय NPCI च्या आकडेवारीनुसार, ऑक्टोबरमध्ये युपीआय UPI वरील एकूण व्यवहार मूल्य ₹२७.२८ लाख कोटींवर पोहोचले, जे सप्टेंबरमध्ये ₹२४.९० लाख कोटी आणि ऑगस्टमध्ये ₹२४.८५ लाख कोटी होते. वर्ष-दर-वर्ष आधारावर, UPI च्या व्यवहाराचे प्रमाण २५% वाढले, तर एकूण मूल्य १६% वाढले, जे किरकोळ आणि एंटरप्राइझ वापरकर्त्यांमध्ये सतत गती दर्शवते.
१८ ऑक्टोबर रोजी ७५४.३७ दशलक्ष व्यवहारांची प्रक्रिया करण्यात आली, जी UPI च्या स्थापनेपासून आतापर्यंतची सर्वाधिक एक दिवसीय रक्कम आहे. ऑक्टोबरमध्ये सरासरी दैनिक व्यवहारांची संख्या ६६८ दशलक्ष होती, तर सरासरी दैनिक व्यवहार मूल्य ₹८७,९९३ कोटी झाले, जे सप्टेंबरमध्ये ₹८२,९९१ कोटी होते.
तज्ञांचे म्हणणे आहे की ही वाढ सणासुदीच्या हंगामातील खर्च, ग्रामीण भागात दत्तक घेणे आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांचा विस्तार यामुळे झाली. QR कोड आणि व्यापारी स्वीकृती यांच्या मदतीने लहान शहरे आणि शहरांमध्ये UPI चा वाढता ठसा भारताला कमी रोख अर्थव्यवस्थेकडे नेत आहे.
फायबचे एमडी आणि ग्रुप सीईओ अक्षय मेहरोत्रा म्हणाले, “ऑक्टोबरमध्ये झालेल्या विक्रमी २०.७ अब्ज यूपीआय व्यवहारांमुळे भारताच्या डिजिटल पेमेंट लँडस्केपच्या जलद उत्क्रांतीकडे लक्ष वेधले जात आहे. ही वाढ केवळ शहरी वापरकर्त्यांमुळेच नव्हे तर लहान शहरे आणि शहरे देखील वाढवत आहेत जिथे क्यूआर-आधारित पेमेंट, आवर्ती आदेश आणि डिजिटल सुविधा रोजच्या सवयी बनत आहेत.”
त्यांनी पुढे सांगितले की, उत्सवी खरेदी, भेटवस्तू देणे आणि प्रवास वापराला आणखी गती देत आहे. “ही वाढ प्रतिबिंबित करते की मजबूत पायाभूत सुविधा, प्रगतीशील नियमन आणि बदलते ग्राहक वर्तन लाखो नवीन वापरकर्त्यांना जबाबदार क्रेडिट आणि डिजिटल पेमेंट प्रवेश कसा देत आहे,” असे त्यांनी नमूद केले.
पेनियरबीचे संस्थापक आणि सीईओ आनंद कुमार बजाज यांनी या सणासुदीच्या हंगामात यूपीआयला “सुविधा आणि वाणिज्यचा प्रमुख चालक” म्हटले. “लहान खरेदीपासून मोठ्या व्यवसाय पेमेंटपर्यंत, भारत आता ही गती चालवत आहे. स्थानिक किरकोळ विक्रेते आणि सहाय्यक डिजिटल नेटवर्क पहिल्यांदाच वापरकर्त्यांना आत्मविश्वासाने व्यवहार करण्यास मदत करत आहेत. यूपीआय आणि इंटरऑपरेबल सेवांवरील क्रेडिट विस्तारत असताना, भारत खरोखरच समावेशक डिजिटल अर्थव्यवस्थेकडे वाटचाल करत आहे,” असे ते म्हणाले.
कॅशफ्री पेमेंट्सचे सह-संस्थापक आणि सीईओ आकाश सिन्हा यांनी ऑक्टोबरच्या या मैलाचा दगड “भारताच्या डिजिटल अर्थव्यवस्थेसाठी एक महत्त्वाचा क्षण” असे वर्णन केले. ते म्हणाले, “ग्राहक आणि व्यवसाय दोघांसाठीही डिजिटल पेमेंट कसे दुसरे स्वरूप बनत आहेत हे स्वीकारण्याचे प्रमाण आणि वेग दर्शविते. एआय-नेतृत्वाखालील पेमेंट इंटेलिजन्स, बायोमेट्रिक ऑथेंटिकेशन, यूपीआयवर क्रेडिट आणि क्रॉस-बॉर्डर इंटरऑपरेबिलिटी यासारख्या नवकल्पनांसह, आम्ही समावेश आणि वाढीसाठी नवीन शक्यता उघडत आहोत.”
इतर एनपीसीआय-समर्थित पेमेंट सिस्टममध्येही ऑक्टोबरमध्ये वाढ नोंदवली गेली.
आयएमपीएस व्यवहार ३% वाढून ४०४ दशलक्ष झाले, एकूण मूल्य ८% वाढून ₹६.४२ ट्रिलियन झाले.
फास्टॅग व्हॉल्यूम ८% वाढून ३६१ दशलक्ष झाले, मूल्य ४% वाढून ₹६,६८६ कोटी झाले, जे उत्सवाच्या काळात महामार्गावरील वाढत्या वापराचे प्रतिबिंब आहे.
आधार सक्षम पेमेंट सिस्टम (एईपीएस) व्यवहार ६% वाढून ११२ दशलक्ष झाले, एकूण मूल्य ₹३०,५०९ कोटी झाले, जे ग्रामीण आणि अर्ध-शहरी बँकिंग चॅनेलद्वारे चालू असलेल्या आर्थिक समावेशनावर प्रकाश टाकते.
युपीआय UPI, आयएमपीएस IMPS आणि एईपीएस AePS मधील डिजिटल व्यवहारांमध्ये सतत वाढ होत आहे, हे रिअल-टाइम, कॅशलेस वित्तीय प्रणालींवरील भारताचा वाढता विश्वास अधोरेखित करते. २० अब्जाहून अधिक मासिक युपीय UPI व्यवहार आणि ग्रामीण सहभाग वाढल्याने, ऑक्टोबर महिना हा भारताच्या पूर्णपणे डिजिटल आर्थिक अर्थव्यवस्थेच्या दिशेने प्रवासात एक निर्णायक क्षण ठरला.
