Marathi e-Batmya
Related Articles
२०२० च्या राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणाद्वारे प्रेरित ‘एक देश, एक विद्यार्थी आयडी’ कार्यक्रमाचे प्रमुख वैशिष्ट्य, स्वयंचलित स्थायी शैक्षणिक खाते नोंदणी अर्थात अपार APAAR लागू करण्यासाठी अनेक राज्य सरकारांनी पालकांच्या संमतीची विनंती केली आहे. अपार APAAR चे उद्दिष्ट संपूर्ण भारतातील विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक रेकॉर्डचे सुरक्षित डिजिटल स्टोरेज सुनिश्चित करताना शैक्षणिक ट्रॅकिंग आणि दस्तऐवज व्यवस्थापन सुलभ करणे आहे.
अपार APAAR, ऑटोमेटेड परमनंट ॲकॅडमिक अकाउंट रजिस्ट्रीसाठी लहान, विद्यार्थ्यांसाठी एक आजीवन ओळख प्रणाली आहे. हे पूर्व-प्राथमिक शिक्षणापासून उच्च शिक्षणापर्यंतच्या शैक्षणिक प्रगतीचा अखंड ट्रॅकिंग करण्यास अनुमती देते. प्रत्येक विद्यार्थ्याला शैक्षणिक बँक क्रेडिट अर्थात एबीसी ABC शी लिंक केलेला एक अद्वितीय अपार APAAR आयडी मिळेल, जो शैक्षणिक क्रेडिट्स आणि प्रमाणपत्रे सुरक्षितपणे संग्रहित करणारा डिजिटल भांडार आहे.
अपार APAAR डिजीलॉकरसह देखील समाविष्ठ करते, विद्यार्थ्यांना परीक्षेचे निकाल आणि प्रमाणपत्रे यासारख्या महत्त्वाच्या कागदपत्रांमध्ये डिजिटल पद्धतीने प्रवेश करण्यास सक्षम करते, भौतिक रेकॉर्डवरील अवलंबित्व कमी करते.
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण २०२० अंतर्गत सुरू करण्यात आलेले, अपार APAAR शैक्षणिक संस्थांसाठी विश्वसनीय बिंदू ऑफर करून, फसव्या आणि डुप्लिकेट प्रमाणपत्रांसह, शिक्षण प्रणालीतील विविध आव्हानांना संबोधित करते. केवळ अधिकृत प्रमाणित संस्थाच सत्यता सुनिश्चित करून विद्यार्थ्याच्या अपार APAAR खात्यात क्रेडिट जोडू शकतात.
• प्रत्येक विद्यार्थ्यासाठी युनिक आयडी: प्रत्येक विद्यार्थ्याला शैक्षणिक क्रेडिट्स आणि प्रमाणपत्रे संग्रहित आणि व्यवस्थापित करण्यासाठी एक अद्वितीय अपार APAAR आयडी प्राप्त होतो.
• शैक्षणिक क्रेडिट हस्तांतरण: अपार APAAR मध्ये संचयित केलेला डेटा जेव्हा विद्यार्थी शाळा हस्तांतरित करतात तेव्हा संस्थांमध्ये अखंडपणे स्थलांतर करू शकतात, भौतिक हस्तांतरण प्रमाणपत्रे किंवा कागदपत्रांची आवश्यकता दूर करते.
• ऐच्छिक आधार एकत्रीकरण: विद्यार्थी आधार वापरून त्यांची माहिती सत्यापित करणे निवडू शकतात, जे केवळ प्रमाणीकरणासाठी वापरले जाते. अल्पवयीन मुलांसाठी, आधार-आधारित पडताळणीसाठी पालकांची संमती आवश्यक आहे.
या उपक्रमामुळे महत्त्वपूर्ण फायदे मिळत असले तरी, डेटा गोपनीयता आणि आधार वापराबाबत चिंता निर्माण झाली आहे. काही पालकांना त्यांच्या मुलांच्या वैयक्तिक माहितीचा संभाव्य गैरवापर होण्याची भीती वाटते.
सरकारने आश्वासन दिले आहे की सर्व डेटा गोपनीय राहील आणि शैक्षणिक हेतूंसाठी काटेकोरपणे वापरला जाईल. शिवाय, पुढील डेटा प्रक्रिया थांबवून विद्यार्थी आणि पालक कधीही संमती मागे घेऊ शकतात. तथापि, आधीच प्रक्रिया केलेला डेटा अप्रभावित राहील.
नाव, वय, जन्मतारीख, लिंग आणि छायाचित्र यासारखे मूलभूत तपशील प्रदान करून विद्यार्थी अपार APAAR प्रणालीमध्ये नावनोंदणी करू शकतात. आधार-आधारित पडताळणी ऐच्छिक आहे आणि केवळ हे तपशील क्रॉस-चेक करण्यासाठी वापरली जाते. युआयडीएआय UIDAI द्वारे आधार प्रमाणीकरण सक्षम करण्यासाठी अल्पवयीन मुलांसाठी पालकांची संमती आवश्यक आहे.
आश्वासन असूनही, पालक आणि विद्यार्थ्यांनी डेटा सुरक्षिततेबद्दल, विशेषतः आधार एकत्रीकरणाबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. काहींना काळजी वाटते की संवेदनशील माहिती बाह्य पक्षांना लीक केली जाऊ शकते.
या भीतीचे निराकरण करण्यासाठी, सरकार यावर जोर देते की सर्व डेटा सुरक्षितपणे संग्रहित केला जाईल आणि केवळ शैक्षणिक हेतूंसाठी वापरला जाईल. युनिफाइड डिस्ट्रिक्ट इन्फॉर्मेशन सिस्टम फॉर एज्युकेशन प्लस (UDISE+) सारख्या तृतीय पक्षांसोबत डेटाचे कोणतेही शेअरिंग केवळ विद्यार्थी किंवा पालकांच्या संमतीनेच होईल. शिवाय, संमती मागे घेतल्यावर सर्व प्रक्रिया ताबडतोब थांबवून, कोणत्याही क्षणी डेटा सामायिकरण थांबवण्याचा पर्याय विद्यार्थ्यांकडे आहे.
