पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या या वर्षी व्हाईट हाऊस भेटीदरम्यान, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यांना ‘आवर जर्नी टुगेदर’ नावाचे एक पुस्तक भेट दिले, ज्यामध्ये मागील भेटींचे फोटो होते. कदाचित, डोनाल्ड ट्रम्प शनिवारी पुस्तक वाचत असतील, ज्यामुळे त्यांना त्यांचे भारतविरोधी वक्तव्य कमी करण्यास आणि ते नेहमीच “मोदींशी मैत्री करतील” असे घोषित करण्यास प्रवृत्त केले. संबंधांमधील ताणतणावाच्या दरम्यान अमेरिकेकडून उबदारपणाच्या पहिल्या लक्षणांवर पंतप्रधान मोदींनी त्वरित प्रतिक्रिया दिली आणि म्हटले की ते डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या भावनांना “प्रतिसाद” दिला.
दोन्ही नेत्यांमधील सकारात्मक देवाणघेवाणीमुळे राजनैतिक स्तरावर खळबळ उडाली आहे. भारत आणि अमेरिकेतील संबंध सर्वसाधारण आहेत का? की डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या राजनैतिकतेच्या अप्रत्याशित जगात ही एक छोटीशी चूक आहे?
जर नवीनतम संवाद काही असेल तर, चिन्हे उत्साहवर्धक आहेत आणि ती दुरुस्त्यासाठी पहिले पाऊल म्हणून पाहिली जाऊ शकते.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी रशियन तेल खरेदी केल्याबद्दल भारतावर ५०% इतके मोठे शुल्क लादल्यानंतर, कोणत्याही देशावर लादलेले हे सर्वात मोठे शुल्क आहे, जे डोनाल्ड ट्रम्प यांनी ५०% इतके मोठे शुल्क लादल्यानंतर पंतप्रधान मोदींचे हे पहिलेच थेट विधान होते. भारताच्या शेती आणि दुग्धजन्य क्षेत्रांना खुले करण्याच्या लाल रेषांवर व्यापार करारासाठी थांबलेल्या वाटाघाटींमुळे चर्चेत थंडपणा वाढला.
डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या अधिकाऱ्यांनी, जसे की हॉवर्ड लुटनिक आणि पीटर नवारो, ज्यांनी भारताला “क्रेमलिनचे कपडे धुण्याचे दुकान” असे संबोधले आणि युक्रेन संघर्षाला “मोदींचे युद्ध” म्हटले, त्यांच्याकडून तीव्र आणि वाढत्या प्रमाणात विरोधी विधानांनी आगीत तेल ओतले. या सर्व काळात, भारताने थांबा आणि वाट पाहा अशी भूमिका घेतली.
शनिवारी, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिका-भारत संबंध “विशेष” असल्याचे प्रतिपादन करत त्यांच्या आणि पंतप्रधान मोदी यांच्यातील मजबूत वैयक्तिक बंधावर टीका केली.
“मी नेहमीच (पंतप्रधान) मोदींशी मैत्री करेन. ते एक महान पंतप्रधान आहेत. मी नेहमीच मित्र राहीन, परंतु या विशिष्ट क्षणी ते जे करत आहेत ते मला आवडत नाही. परंतु भारत आणि अमेरिकेचे खूप खास नाते आहे. काळजी करण्यासारखे काहीही नाही. आपल्याकडे कधीकधी काही क्षण असतात,” असे डोनाल़्ड ट्रम्प यांनी व्हाईट हाऊसमध्ये हसत-हसत सांगितले.
“Who do you blame for losing India to China?”
“We put a very big and high tariff on India. Then we went to the Rose Garden and the grass was soaking wet. OK? But we had a news conference. Everybody sunk in the grass. You probably sunk in too.”
— Spencer Hakimian (@SpencerHakimian) September 5, 2025
तोच माणूस होता ज्याने काही दिवसांपूर्वी ट्रुथ सोशलवर मोदी, पुतिन आणि शी जिनपिंग यांचा एकत्रित फोटो पोस्ट करताना म्हटले होते की, अमेरिकेने “भारत आणि रशियाला सर्वात खोल, सर्वात गडद चीन” ने गमावले आहे.
शांघाय कोऑपरेशन ऑर्गनायझेशन (एससीओ) शिखर परिषदेदरम्यान तियानजिनमध्ये मोदी, शी आणि पुतिन हसत आणि नवीन सौहार्द दाखवत असल्याचे व्हायरल झालेले, आकर्षक फोटो अमेरिकेत खळबळ उडवून देतात हे स्पष्ट होते
तथापि, शनिवारी डोनाल्ड ट्रम्प यांनी त्यांच्या भूमिकेपासून युटर्न घेतले आणि स्पष्ट केले की त्यांना वाटत नव्हते की अमेरिकेने भारताला चीनकडून हरवले आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले की, “तुम्हाला माहिती आहेच की मला मोदींशी जुळते. ते काही महिन्यांपूर्वी येथे होते, आम्ही रोझ गार्डनला गेलो होतो आणि पत्रकार परिषद घेतली होती,” असे फेब्रुवारीतील त्यांच्या बैठकीचा संदर्भ देत म्हटले.
आतापर्यंत डोनाल्ड ट्रम्पवर थेट टीका करण्याचे टाळणाऱ्या पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लगेच उत्तर देताना म्हणाले की, “राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या भावना आणि आमच्या संबंधांबद्दलच्या सकारात्मक मूल्यांकनाचे मनापासून कौतुक करा आणि त्यांना पूर्णपणे प्रतिसाद द्या. भारत आणि अमेरिकेत खूप सकारात्मक आणि भविष्यसूचक व्यापक आणि जागतिक धोरणात्मक भागीदारी आहे,” असे मोदींनी ट्विट केले.
परराष्ट्र मंत्री डॉ एस जयशंकर यांनी देखील स्पष्ट केले की, पंतप्रधान मोदी यांनी अमेरिकेसोबतच्या भारताच्या भागीदारीला “खूप महत्त्व” दिले आहे.
१७ जून रोजी दोन्ही नेत्यांनी फोनवर शेवटचे संभाषण केले होते, त्यानंतर ही त्यांची पहिलीच चर्चा होती. कॉल दरम्यान, पंतप्रधान मोदींनी ट्रम्प यांना स्पष्टपणे सांगितले की मे महिन्यात भारत आणि पाकिस्तानमधील युद्धबंदीमध्ये मध्यस्थी करण्यात अमेरिकेची कोणतीही भूमिका नाही.
न्यू यॉर्क टाईम्समधील वृत्तानुसार, नोबेल शांतता पुरस्काराच्या नामांकनासाठी डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या प्रयत्नात सहभागी होण्यास पंतप्रधान मोदींनी नकार देणे हा टर्निंग पॉइंट ठरला.
त्याच वेळी व्हाईट हाऊसमध्ये जेवणासाठी आमंत्रित केलेल्या पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख असीम मुनीर यांच्यासोबत फोटो काढण्यासाठी अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांनी त्यांच्यावर दबाव आणला होता या भीतीने पंतप्रधानांनी ट्रम्प यांचे वॉशिंग्टन येथे थांबण्याचे आमंत्रण देखील नाकारले.
तेव्हापासून, संबंधांमध्ये बिघाड सुरू झाला. परदेशी माध्यमांमध्ये असे वृत्त आले आहे की पंतप्रधान मोदींनी गेल्या तीन महिन्यांत चार वेळा ट्रम्प यांचे फोन घेण्यास नकार दिला.
डोनाल्ड ट्रम्प आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांकडून भारताविरुद्ध तीव्र आणि वेगाने आक्रमक टीका करण्यात आली, अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांनी नवी दिल्लीची अर्थव्यवस्था “मृत” म्हणून नाकारण्यापर्यंत मजल मारली. भारत जपानला मागे टाकून चौथी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनला असतानाही राजकीयदृष्ट्या बहिरेपणाचे हे वक्तव्य आले.
भारतासोबतच्या व्यापार चर्चेच्या गतीबद्दल तसेच नवी दिल्लीने रशियाकडून तेल खरेदी कमी करण्यास नकार दिल्याबद्दल डोनाल्ड ट्रम्प यांची निराशा या टिप्पणीतून दिसून येते.
BREAKING: PM Modi responds to Trump. The two sides appear to have reached an offramp. India held its ground. pic.twitter.com/Iysxvr6sHO
— Shiv Aroor (@ShivAroor) September 6, 2025
Marathi e-Batmya