Marathi e-Batmya
Related Articles
काँग्रेस नेते राहुल गांधी यांनी बसपा प्रमुख मायावतींवर टीका करण्याची ही पहिलीच वेळ नाही, एकतर त्यांचा पक्ष त्यांच्यासोबत युती करण्यास तयार असल्याचे सांगून किंवा भाजपाविरुद्ध लढण्यास तयार नसल्याचे संकेत दिले. बसपाला इंडिया ब्लॉकमध्ये सामील करण्याच्या इच्छेपेक्षा राहुल गांधी यांचा संदेश दलित आणि त्यांचा मित्रपक्ष समाजवादी पक्ष (सपा) यांच्याकडे इशारा असल्याचे दिसते. काँग्रेस नेते दलितांना असे सूचित करत आहेत की बसपा भाजपाच्या ताब्यात आहे, त्यामुळे काँग्रेसची पारंपारिक एससी व्होट बँक पुन्हा त्यांच्याकडे येईल अशी आशा आहे, तर सपाला सूक्ष्म संदेश असा आहे की काँग्रेसचे दरवाजे इतर पक्षांशी जुळवून घेण्यासाठी खुले आहेत.
कागदावर, उत्तर प्रदेशातील सर्व पक्षांपैकी काँग्रेस सर्वात कमी दर्जाची आहे, बसपाचा अजूनही लक्षणीय मतदानाचा आधार स्वतःहून पुरेसे वजन वाढविण्यात अपयशी ठरला आहे.
२०१९ च्या लोकसभा निवडणुकीत, ज्या सपा आणि बसपाने एकत्र लढवल्या होत्या, बसपने १९.४३% मतांसह १० जागा जिंकल्या, तर सपाला पाच जागा आणि १८.११% मते मिळाली. काँग्रेसला फक्त एक जागा आणि ६.३६% मते मिळाली.
भाजपा स्वतःहून तिघांपेक्षा खूप पुढे होता, ६२ जागा आणि ४९.९८% मते.
२०२२ च्या विधानसभा निवडणुकीत, जेव्हा काँग्रेस, बसप आणि सपा यांनी स्वतःहून निवडणूक लढवली, तेव्हा काँग्रेसने २.३३% मतांसह दोन विधानसभा जागा जिंकल्या आणि बसपला १२.८८% मतांसह फक्त एक जागा मिळाली. सपाला ३२.०६% मतांसह १११ जागा मिळाल्या. कागदावर, तिघांमध्ये युती झाल्यास, त्यांचा एकत्रित मतांचा वाटा भाजपच्या ४१.२९% पेक्षा पुढे ४७.२७% राहिला असता.
तथापि, जागांच्या संख्येत भाजपा एकटाच २५५ जागांवर खूप पुढे होता.
२०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत, जेव्हा दलितांच्या भीतीमुळे उत्तर प्रदेशात भाजपची सुई भाजपपासून दूर गेली, तेव्हा सपाने सर्वाधिक ३७ जागा जिंकल्या आणि ३३.८४% मते मिळवली. त्यांचा मित्रपक्ष काँग्रेसला सहा जागा आणि ९.५३% मते मिळाली. एकत्रितपणे, त्यांचा ४३.३७% मतांचा वाटा भाजपच्या ३३ जागा आणि ४१.६७% मतांपेक्षा पुढे होता. बसपा पुन्हा एकदा शून्य जागा जिंकली पण त्यांचा मतदानाचा वाटा ९.४६% होता.
२०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत इंडिया ब्लॉकमध्ये सामील न झाल्याबद्दल गांधींनी व्यक्त केलेल्या निराशेच्या अभिव्यक्तीवर आणि बसपा आता फक्त नावापुरती निवडणूक लढवत आहे या त्यांच्या दाव्यावर मायावतींनी तीव्र प्रतिक्रिया व्यक्त केली. राहुल गांधी यांना “स्वतःमध्ये पहा” असे सांगून मायावती म्हणाल्या की, काँग्रेसने अलिकडच्या दिल्ली विधानसभा निवडणुका भाजपाची ‘बी टीम’ म्हणून लढवल्या होत्या.
दिल्ली निवडणुकीत, इंडिया पक्षांना युती करण्यात अपयश आले होते, त्यांच्या सदस्यांनी काँग्रेसवर आम आदमी पक्षाला सामावून न घेतल्याचा आरोप केला होता. दोघांनी स्वतंत्रपणे निवडणूक लढवल्यामुळे भाजपला सहज विजय मिळाला. बसपाने दिल्लीतील सर्व जागा लढवल्या.
योगायोगाने, इंडिया गटासोबत भाजपाशी लढत नसल्याबद्दल राहुल गांधी यांनी मायावतींवर टीका केली, तर बसपाला विरोधी आघाडीत सामील करण्यास सपाच विरोध करत आहे. डिसेंबर २०२३ मध्ये झालेल्या इंडिया गटाच्या बैठकीत, सपा नेते राम गोपाल यादव यांनी काँग्रेसला स्पष्टपणे सांगितले होते की उत्तर प्रदेशात सपा किंवा बसपासोबत युती करायची की नाही हे ठरवावे, कारण काही काँग्रेस नेते मायावतींकडे अनुकूल असल्याचे संकेत होते.
एप्रिल २०२२ मध्ये, उत्तर प्रदेशात काँग्रेसच्या निराशाजनक निवडणूक कामगिरीनंतर, राहुल गांधी यांनी बसपाविरुद्ध असाच आरोप केला होता, असा दावा केला होता की त्यांच्या पक्षाने मायावतींशी युतीसाठी संपर्क साधला होता आणि त्यांना मुख्यमंत्रीपदाची ऑफरही दिली होती, परंतु त्यांनी प्रतिसादही दिला नव्हता. “तिने मैदान उघडे सोडले. का?” गांधी म्हणाले, पुढे म्हणाले: “सीबीआय, ईडी, पेगासस…”
राहुल गांधी पुढे म्हणाले: “तुम्ही पाहिले असेल की मायावतींनी निवडणूक लढवली नाही. आम्ही मायावतींना संदेश पाठवला होता की, युती करूया, तुम्ही मुख्यमंत्री व्हा. त्या बोलल्याही नाहीत. लोकांना कांशीरामजी आवडतात… मी त्यांचा खूप आदर करतो. त्यांनी उत्तर प्रदेशात दलितांचा आवाज जागृत करण्यासाठी रक्त आणि घाम दिला… पण आज मायावती म्हणत आहेत की मी त्या आवाजासाठी लढणार नाही.”
त्यानंतरही, बसपावरील हल्ला काँग्रेसच्या एका गटाच्या या विश्वासातून सुरू झाला होता की पक्षाला विजय न मिळाल्याने बसपाच्या दलित मतदारांमध्ये निराशा निर्माण होत आहे आणि काँग्रेस पर्याय देऊ शकते.
हे राहुल गांधींच्या नेतृत्वाखालील सामाजिक न्यायाच्या मुद्द्याद्वारे अनुसूचित जाती, जमाती आणि इतर मागासवर्गीय मतांसाठी काँग्रेसच्या प्रयत्नांशी जुळते.
तथापि, किमान उत्तर प्रदेशात दलित मतांसाठी आणखी एक दावेदार असल्याने, तरुण दलित नेते चंद्रशेखर आझाद हे आता खासदार आहेत, हे सांगणे सोपे आहे. २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीत आझाद एकटेच लढले आणि पश्चिम उत्तर प्रदेशातील नगीना अनुसूचित जाती-राखीव मतदारसंघातून विजय मिळवून सर्वांना चकित केले.
