Marathi e-Batmya
Related Articles
ख्रिश्चन धर्मात जातिव्यवस्था मान्य नसल्यामुळे ख्रिश्चन म्हणून जन्मलेली व्यक्ती धर्मांतरणाची शिकवण देऊ शकत नाही, असे निकाल सर्वोच्च न्यायालयाने आज दिला.
सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती पंकज मिथल आणि न्यायमूर्ती आर. महादेवन यांचा समावेश असलेल्या खंडपीठाने स्पष्ट केले की, धर्मांतरणाचा सिद्धांत तेव्हाच लागू होतो जेव्हा जात-आधारित धर्म पाळणारी व्यक्ती जात-विरहित धर्म स्वीकारते. अशा वेळी त्यांच्या मूळ जातीला ग्रहण लागलेले मानले जाते. तथापि, अशा व्यक्तींनी त्यांच्या हयातीत त्यांच्या मूळ धर्मात पुनर्परिवर्तन केल्यास, ग्रहण उठवले जाते, आणि जातीचा दर्जा आपोआप पुनर्संचयित होतो. हे मात्र जन्मलेल्या ख्रिश्चनाला लागू होणार नसल्याचे स्पष्ट केले.
पाँडेचरी मध्ये अप्पर डिव्हिजन क्लर्कच्या नोकरीसाठी अर्ज करताना हिंदू असल्याचा दावा करणाऱ्या ख्रिश्चन म्हणून जन्मलेल्या तिला अनुसूचित जातीचे (“SC”) प्रमाणपत्र नाकारणाऱ्या मद्रास उच्च न्यायालयाच्या निर्णयाविरुद्ध अपीलकर्त्याने केलेले अपील फेटाळताना खंडपीठाचे निरिक्षण नोंदविले.
अपीलकर्त्याने सांगितले की तिचा जन्म एका हिंदू वडिलांच्या पोटी आणि ख्रिश्चन आईच्या पोटी झाला, त्या दोघांनीही नंतर हिंदू धर्म स्वीकारला. कैलाश सोनकर विरुद्ध माया देवी (१९८४) यासह उदाहरणे उद्धृत करून, तिने असा युक्तिवाद केला की हिंदू धर्मातील जात जन्मतःच ठरवली जाते आणि दुसऱ्या धर्मात धर्मांतरण केल्यावर अस्तित्वात रहात नाही. त्याऐवजी, ते ग्रहण राहिलेले आहे आणि हिंदू धर्मात पुनर्परिवर्तन केल्यावर पुनर्संचयित केले जाऊ शकते, जाती किंवा समुदायाने स्वीकारल्याच्या अधीन राहुन.
तथापि, तिने हिंदू धर्म स्वीकारला आहे हे सिद्ध करणारा विश्वासार्ह पुरावा प्रदान करण्यात अपीलकर्ता अयशस्वी ठरला.
तिच्या बाप्तिस्म्यानंतर तिची जात ग्रहणाच्या अवस्थेत असल्याचा अपीलकर्त्याचा युक्तिवाद न्यायालयाने फेटाळला. उद्धृत केलेल्या उदाहरणांवर तिला विसंबून राहणे देखील चुकीचे मानले गेले. न्यायालयाने या प्रकरणातील तथ्ये सध्याच्या प्रकरणापेक्षा वेगळे केले, हे लक्षात घेतले की त्या घटनांमध्ये, धर्मातराच्या सिद्धांताचा फायदा मिळविणाऱ्या व्यक्ती जन्मतः हिंदू होत्या. याउलट, या प्रकरणातील अपीलकर्ता जन्मतः ख्रिश्चन, जातिव्यवस्थेला मान्यता न देणारा विश्वासू आहे. त्यामुळे धर्मांतरणाचा सिद्धांत तिच्या परिस्थितीला लागू होत नाही, असे न्यायालयाने नमूद केले.
“अपीलकर्त्याच्या बाजूने संदर्भित केलेले या न्यायालयाचे निर्णय, अपीलकर्त्याला कोणतेही सहाय्यक नाहीत, कारण तेच वस्तुस्थितीनुसार वेगळे आहेत आणि या न्यायालयाने वेगवेगळ्या पैलूंवर हाताळले आहेत. सध्याच्या प्रकरणात, अपीलकर्ता हा जन्मतः ख्रिश्चन होता. आणि कोणत्याही जातीशी संबंधित असू शकत नाही.” असे न्यायालयाने निकालात नमूद केले.
सर्वोच्च न्यायालयाल म्हणाले की, “कोणत्याही परिस्थितीत, ख्रिश्चन धर्मात परिवर्तन केल्यावर, एखादी व्यक्ती तिची जात गमावते आणि तिला ओळखता येत नाही. पुनर्परिवर्तनाची वस्तुस्थिती विवादित असल्याने, केवळ दावा करण्यापेक्षा वास्तविक असणे आवश्यक आहे. धर्मांतर कोणत्याही समारंभाने किंवा आर्य समाजाच्या माध्यमातून झाले नव्हते. कोणतीही सार्वजनिक घोषणा लागू झाली नाही. तिने किंवा तिच्या कुटुंबाने हिंदू धर्मात पुनर्परिवर्तन केले आहे हे दाखवण्यासाठी रेकॉर्डवर काहीही नाही आणि त्याउलट, अपीलकर्ता अजूनही ख्रिश्चन धर्माचा दावा करत असल्याचे तथ्यात्मक निष्कर्ष आहे. वर लक्षात आल्याप्रमाणे, हाती असलेले पुरावेही अपीलकर्त्याच्या विरोधात आहेत. त्यामुळे, अपीलकर्त्याच्या बाजूने धर्मांतरानंतर जातीला ग्रहण लागेल आणि पुनर्परिवर्तन केल्यावर जात पुन्हा सुरू होईल, असा युक्तिवाद खटल्यातील तथ्यांमध्ये टिकणारा नाही” असेही यावेळी सांगितले.
एस. राजगोपाल विरुद्ध सी.एम. अर्मुगम (१९६८), हे नोंदवले गेले होते की ख्रिश्चन धर्म जातीय भेद ओळखत नाही, सर्व अनुयायांना समान मानतो. जागतिक स्तरावर, ख्रिश्चन धर्म जाती-आधारित भेदभाव किंवा विभाजन नाकारतो. जेव्हा एखादी व्यक्ती हिंदू धर्मातून ख्रिश्चन धर्मात धर्मांतरीत होते तेव्हा हिंदू धर्मातील त्यांची जात ग्रहणात राहते आणि हिंदू धर्मात पुनर्परिवर्तन केल्यावर पुनर्संचयित केली जाऊ शकते, जर ती त्यांच्या जात समुदायाने स्वीकारली असेल. तथापि, ही ख्रिश्चन समुदायात जन्मलेल्या व्यक्तीसाठी शक्य नाही जो नंतर हिंदू धर्म स्वीकारतो.
कैलास सोनकर विरुद्ध माया देवी (१९८४) :
‘हिंदू कोणत्या जातीचा आहे हे मूलत: जन्माने ठरवले जाते. जेव्हा एखादी व्यक्ती ख्रिश्चन किंवा इतर कोणत्याही धर्मात बदलते तेव्हा मूळ जात ग्रहणाखाली राहते आणि त्याच्या/तिच्या हयातीत ती व्यक्ती मूळ धर्मात परत आल्यावर ग्रहण नाहीसे होते आणि जात आपोआप पुनरुज्जीवित होते. तथापि, जेथे असे दिसते की जुन्या धर्मात पुनर्परिवर्तन केलेली व्यक्ती अनेक पिढ्यांपासून ख्रिश्चन धर्मात बदलली होती, तेथे ग्रहणाचा सिद्धांत जातीच्या पुनरुत्थानासाठी लागू करणे कठीण होऊ शकते.’
