Marathi e-Batmya
Related Articles
इराणच्या सर्वोच्च नेत्यांचे भारतातील प्रतिनिधी यांनी ठामपणे सांगितले की, तेहरान हे युद्धाचे “विजेते” आहेत आणि मोजतबा खामेनी यांच्या प्रकृतीबद्दलच्या अटकळी फेटाळून लावल्या. ते सर्व गोष्टींवर देखरेख करत असल्याचे त्यांनी सांगितले. एका विशेष मुलाखतीत, डॉ. अब्दुल मजीद हकीम इलाही यांनी यावर जोर दिला की, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनीच “शरणागती” पत्करली आणि युद्धविरामासाठी इराणच्या सर्व अटी स्वीकारल्या.
ही वक्तव्ये अशा दिवशी आली आहेत, ज्या दिवशी महिनाभराच्या लढाईनंतर अमेरिका आणि इराणमध्ये दोन आठवड्यांच्या युद्धविरामाचा करार झाला, ज्यात २,००० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. युद्धविरामाची घोषणा करताना ट्रम्प म्हणाले की, त्यांना युद्ध संपवण्यासाठी इराणकडून १०-कलमी प्रस्ताव मिळाला आहे. त्या बदल्यात, इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी तात्पुरती पुन्हा उघडण्यास सहमती दर्शवली आहे. हा एक महत्त्वाचा मार्ग आहे, ज्यातून जगातील एक-पंचमांश तेल आणि वायूची वाहतूक होते.
अॅक्सिऑसच्या एका अहवालात असा दावा करण्यात आला आहे की, अमेरिका-इस्रायलच्या हल्ल्यात वडिलांच्या मृत्यूनंतर सर्वोच्च नेते म्हणून नियुक्त झाल्यापासून सार्वजनिक दृष्टिपथापासून दूर राहिलेल्या मोजतबा यांनीच आपल्या वाटाघाटी करणाऱ्यांना कराराच्या दिशेने पुढे जाण्यासाठी प्रवृत्त केले होते.
तथापि, अनेक तज्ञांना शंका होती की इराणमध्ये मोजतबाच सूत्रे हलवत होते का, कारण अमेरिका आणि इस्रायलच्या गुप्तचर यंत्रणांनी दावा केला होता की ते “बेशुद्ध” होते आणि “कोणत्याही निर्णय प्रक्रियेत सहभागी होण्यास असमर्थ” होते.
मात्र, डॉ. इलाही यांनी ठामपणे सांगितले की मोजतबा निरोगी होते. “आमच्याकडे नवीन सर्वोच्च नेत्यांच्या नेतृत्वाखाली एक परिषद आहे, जे निर्णय घेत आहेत. मोजतबा निरोगी आहेत आणि सर्व गोष्टींवर देखरेख करत आहेत,” असे ते म्हणाले.
त्यांनी महिनाभर चाललेल्या युद्धाचा “विजेता” म्हणूनही इराणला घोषित केले, ज्यामध्ये अमेरिका आणि इस्रायलच्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यात इराणचे बरेचसे वरिष्ठ नेतृत्व मारले गेले. तथापि, दररोज हल्ले होऊनही, इराण कोसळला नाही आणि त्याने प्रदेशव्यापी सातत्यपूर्ण प्रत्युत्तर सुरू ठेवले.
“या युद्धाचा विजेता इराण आहे, कारण त्यांनी (अमेरिकेने) आम्ही सादर केलेल्या अटी स्वीकारल्या. त्यांनी (राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प) शरणागती पत्करली आहे,” असे डॉ. इलाही म्हणाले.
त्यांनी डोनाल्ड ट्रम्प यांची खिल्लीही उडवली आणि यावर जोर दिला की, ना सत्तापालट झाला आहे, ना इराणचा नकाशा बदलला आहे.
इराणच्या १०-कलमी प्रस्तावातील एक महत्त्वाचा मुद्दा होर्मुझवरील त्यांचे नियंत्रण हा होता. या प्रस्तावात, सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांवर इराणला संक्रमण शुल्क आकारण्याची परवानगी देणाऱ्या तरतुदीची मागणी करण्यात आली होती. खरे तर, काही वृत्तांनुसार, इराण जहाजांच्या सुरक्षित मार्गासाठी आधीच २ दशलक्ष डॉलर्सचा टोल आकारत आहे.
डॉ. इलाही म्हणाले की, या महत्त्वाच्या जलमार्गावर नियंत्रण ठेवणे तेहरानसाठी महत्त्वाचे आहे. “आम्हाला सर्व देशांशी खूप चांगले संबंध आणि मैत्री हवी आहे. आम्हाला काहीही बदलायचे नाही. सामुद्रधुनीवर आमचे नियंत्रण असले पाहिजे. आमच्या शत्रूंनी त्याचा वापर आमच्या विरोधात करू नये,” असे ते म्हणाले.
संघर्षादरम्यान, इराणने भारत, इराक, चीन, रशिया आणि पाकिस्तान या पाच ‘मित्र’ देशांच्या तेलवाहू जहाजांना होर्मुझमधून जाण्याची परवानगी दिली.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील मध्यस्थ म्हणून पाकिस्तानच्या भूमिकेवर प्रकाश टाकत, डॉ. इलाही यांनी अधोरेखित केले की तेहरानने कोणत्याही विशिष्ट देशाची मदत मागितली नाही.
“आम्ही कोणत्याही देशाला इराण आणि अमेरिका यांच्यात मध्यस्थी करण्यास सांगितले नाही. हे युद्ध थांबवण्यासाठी काही देश एकत्र आले आहेत. त्यापैकी एक पाकिस्तान आहे आणि त्यांनी हे संकट संपवण्यासाठी दोन्ही बाजूंशी वाटाघाटी सुरू केल्या आहेत,” असे ते म्हणाले.
