मेटाचे मुख्य जागतिक व्यवहार अधिकारी जोएल कॅपलान यांनी जाहीर केल्याप्रमाणे, मेटा सोमवारी त्यांचा यूएस फॅक्ट-चेकिंग कार्यक्रम संपवणार आहे. जोएल कॅपलान म्हणाले, “सोमवार दुपारपर्यंत, अमेरिकेतील आमचा फॅक्ट-चेकिंग कार्यक्रम अधिकृतपणे संपेल. याचा अर्थ असा की कोणतीही नवीन फॅक्ट-चेक आणि फॅक्ट चेकर्स नाहीत.” हे मेटाच्या कंटेंट मॉडरेशन धोरणात एक महत्त्वपूर्ण बदल दर्शवते, समर्पित फॅक्ट-चेकर्सपासून फेसबुक, थ्रेड्स आणि इंस्टाग्रामसह त्यांच्या प्लॅटफॉर्मवर अधिक समुदाय-चालित दृष्टिकोनाकडे वळत आहे.
फॅक्ट-चेकिंग कार्यक्रमाऐवजी, मेटा कम्युनिटी नोट्स सादर करेल, एक वैशिष्ट्य जे वापरकर्त्यांना दिशाभूल करणाऱ्या पोस्टना संदर्भ प्रदान करण्यास अनुमती देते. कपलान यांनी स्पष्ट केले की कम्युनिटी नोट्स हळूहळू दंड न लावता दिसून येतील.
जोएल कपलान यांनी नवीनतम अपडेटची घोषणा करण्यासाठी एक्सचा वापर केला, हा विषय अलिकडच्या काही महिन्यांत व्यापक चर्चेला उधाण आणत आहे. त्यांच्या पोस्टमध्ये त्यांनी खुलासा केला की मेटा आता नवीन तथ्य-तपासकांना नियुक्त करणार नाही आणि अमेरिकेतील विद्यमान तथ्य-तपासकांशी भागीदारी संपुष्टात आणणार आहे.
त्यांनी एलोन मस्कच्या मालकीच्या प्लॅटफॉर्म एक्स X वरील अशाच वैशिष्ट्याच्या यशातून मिळालेल्या प्रेरणाची नोंद केली, जिथे वापरकर्ते पोस्टला कधी अधिक संदर्भाची आवश्यकता आहे हे ठरवण्यात योगदान देतात. त्यांनी नमूद केले की, “आम्ही X वर हा दृष्टिकोन काम करताना पाहिला आहे – जिथे ते त्यांच्या समुदायाला पोस्ट कधी दिशाभूल करणाऱ्या आहेत आणि अधिक संदर्भाची आवश्यकता आहे हे ठरवण्यास सक्षम करतात. विविध दृष्टिकोनातील लोक ठरवतात की इतर वापरकर्त्यांना कोणत्या प्रकारचा संदर्भ पाहण्यास उपयुक्त आहे.”
By Monday afternoon, our fact-checking program in the US will be officially over. That means no new fact checks and no fact checkers. We announced in January we’d be winding down the program & removing penalties. In place of fact checks, the first Community Notes will start…
— Joel Kaplan (@joel_kaplan) April 4, 2025
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या शपथविधीपूर्वी जानेवारीमध्ये हा कार्यक्रम संपवण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता. त्यावेळी, मेटाचे सीईओ मार्क झुकरबर्ग यांनी विद्यमान प्रणाली अंतर्गत “खूप चुका आणि खूप जास्त सेन्सॉरशिप” बद्दल चिंता व्यक्त केली. त्यांनी मेटाच्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याच्या मूलभूत तत्त्वांकडे परत जाण्यावर भर दिला आणि म्हटले, “अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याभोवतीच्या आपल्या मुळांकडे परत जाण्याची वेळ आली आहे.”
२०१६ मध्ये अमेरिकेच्या अध्यक्षीय निवडणुकीत फेसबुकने खोटी माहिती प्रसारित केल्याबद्दल टीका झाल्यानंतर मेटाचा तथ्य-तपासणी उपक्रम सुरू झाला. तथापि, अंमलबजावणीतील त्रुटी आणि अतिरेकी नियंत्रणाच्या आरोपांमुळे या कार्यक्रमाला छाननीचा सामना करावा लागला.
कम्युनिटी नोट्स म्हणजे काय
एक्स (२०२२ मध्ये अब्जाधीश एलोन मस्क यांनी ४४ अब्ज डॉलर्समध्ये विकत घेतले त्यापूर्वी ट्विटर म्हणून ओळखले जाणारे) सारखे मेटा आता तथ्य-तपासक वापरण्याऐवजी सामग्री नियंत्रणासाठी कम्युनिटी नोट्स मॉडेल सादर करणार आहे.
कम्युनिटी नोट्स वैशिष्ट्य, जे पूर्वी बर्डवॉच म्हणून ओळखले जात होते, २०२१ मध्ये पायलट म्हणून लाँच केले गेले आणि २०२३ मध्ये लक्षणीय लोकप्रियता मिळवली. हे साधन प्लॅटफॉर्मवर संभाव्य दिशाभूल करणारी माहिती शोधण्यासाठी आणि हायलाइट करण्यासाठी डिझाइन केले आहे.
कम्युनिटी नोट्स X वरील पोस्टच्या खाली ‘वाचकांनी संदर्भ जोडला’ असे लेबल असलेल्या बॉक्स म्हणून प्रदर्शित केले जातील ज्या संभाव्य दिशाभूल करणाऱ्या किंवा चुकीच्या म्हणून ध्वजांकित केल्या आहेत. या नोट्स सामान्यत: सुधारणा किंवा स्पष्टीकरण देतात, ज्यामध्ये अनेकदा दुरुस्तीला समर्थन देणाऱ्या विश्वासार्ह ऑनलाइन स्रोताची लिंक समाविष्ट असते.
या भाष्ये पात्र वापरकर्त्यांद्वारे तयार केली जातात ज्यांनी कार्यक्रमात सहभागी होण्याचा पर्याय निवडला आहे.
जोएल कपलान यांनी अधोरेखित केले की, “आम्ही इमिग्रेशन, लिंग ओळख आणि लिंग यासारख्या विषयांवरील अनेक निर्बंध काढून टाकत आहोत जे वारंवार राजकीय चर्चा आणि वादविवादाचा विषय असतात. टीव्हीवर किंवा काँग्रेसच्या मजल्यावर गोष्टी सांगता येतील हे योग्य नाही, परंतु आमच्या प्लॅटफॉर्मवर नाही.”
सहभागासाठी पात्र होण्यासाठी, वापरकर्त्यांनी जानेवारी २०२३ पासून त्यांच्या खात्यावर कोणतेही उल्लंघन केले पाहिजे, त्यांच्याकडे कायदेशीर मोबाइल वाहकाकडून सत्यापित फोन नंबर असणे आवश्यक आहे आणि किमान सहा महिन्यांपासून सक्रिय असलेले खाते राखले पाहिजे.
योगदानकर्ते म्हणून मंजूर झाल्यानंतर, सहभागींना इतर समुदाय नोट्स ‘उपयुक्त’ किंवा ‘उपयुक्त नाही’ म्हणून रेट करण्याची क्षमता असते. योगदानकर्तेना रेटिंग इम्पॅक्ट स्कोअर नियुक्त केला जातो, जो ‘उपयुक्त’ किंवा ‘उपयुक्त नाही’ मानल्या जाणाऱ्या नोट्सवर त्यांच्या रेटिंगचा किती परिणाम होतो हे दर्शवितो. ५ चा रेटिंग इम्पॅक्ट स्कोअर योगदानकर्तेना पुढील स्तरावर प्रगती करण्यास अनुमती देतो, त्यांना X पोस्टसाठी योगदानकर्ते नोट्स तयार करण्याची आणि त्यानुसार त्यांना रेट करण्याची क्षमता देतो.
पाच किंवा त्याहून अधिक रेटिंग प्राप्त करणाऱ्या समुदाय नोट्सचे अल्गोरिदमिक मूल्यांकन केले जाते. अल्गोरिदम प्रत्येक नोटला ‘उपयुक्त’, ‘उपयुक्त नाही’ किंवा ‘अधिक रेटिंगची आवश्यकता आहे’ असे वर्गीकृत करतो. या टप्प्यात, नोट्स केवळ योगदानकर्त्यांना पाहता येतील आणि एक्स X वापरकर्त्यांना दृश्यमान नसतील.
अल्गोरिदमकडून अंतिम ‘उपयुक्त’ असे पदनाम मिळालेल्या नोट्सच संबंधित पोस्टच्या खाली सर्व एक्स X वापरकर्त्यांना दाखवल्या जातात.
Marathi e-Batmya