Marathi e-Batmya
Related Articles
रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेसने बुधवारी (८ ऑक्टोबर २०२५) जाहीर केले की, “धातू-सेंद्रिय चौकटींच्या विकासासाठी” सुसुमु कितागावा, रिचर्ड रॉबसन आणि ओमर एम. याघी यांना रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक देण्यात येत आहे.
२०२५ च्या रसायनशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक विजेत्यांनी मोठ्या जागांसह आण्विक रचना तयार केल्या आहेत ज्यातून वायू आणि इतर रसायने वाहू शकतात. या रचना, धातू-सेंद्रिय चौकटी, वाळवंटातील हवेतून पाणी साठवण्यासाठी, कार्बन डायऑक्साइड कॅप्चर करण्यासाठी, विषारी वायू साठवण्यासाठी किंवा रासायनिक अभिक्रियांना उत्प्रेरक करण्यासाठी वापरल्या जाऊ शकतात.
१९८९ मध्ये, रिचर्ड रॉबसन यांनी चार-बाहू रेणूसह सकारात्मक चार्ज केलेले तांबे आयन एकत्र करून अणूंच्या अंतर्निहित गुणधर्मांचा नवीन पद्धतीने वापर करण्याची चाचणी केली; यात एक रासायनिक गट होता जो प्रत्येक बाहूच्या शेवटी तांबे आयनांकडे आकर्षित होत असे. आण्विक रचनामध्ये क्षमता असली तरी ती अस्थिर होती आणि सहजपणे कोसळली.
तथापि, सुसुमु कितागावा आणि ओमर याघी यांनी या बांधकाम पद्धतीला एक मजबूत पाया प्रदान केला. किटागावा यांनी दाखवून दिले की वायू रचनांमध्ये आत आणि बाहेर जाऊ शकतात आणि एमओएफ MOF लवचिक बनवता येतात असे भाकीत केले. याघी यांनी एक अतिशय स्थिर एमओएफ MOF तयार केला आणि दाखवून दिले की ते तर्कसंगत डिझाइन वापरून सुधारित केले जाऊ शकते, ज्यामुळे त्याला नवीन आणि इच्छित गुणधर्म मिळतात.
२०२४ चे रसायनशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक डेव्हिड बेकर यांना “संगणकीय प्रथिने डिझाइनसाठी”, डेमिस हसाबिस आणि जॉन जम्पर यांना “प्रथिने संरचना अंदाजासाठी” मिळाले.
नोबेल पारितोषिकाची घोषणा सोमवारी (६ ऑक्टोबर २०२५) शरीरक्रियाविज्ञान किंवा वैद्यकशास्त्राच्या पारितोषिकाने सुरू झाली. रोगप्रतिकारक यंत्रणेचे सुरक्षा रक्षक, नियामक टी पेशी ओळखण्यासाठी मेडिसिन नोबेल पारितोषिक तीन शास्त्रज्ञांना देण्यात आले. मंगळवारी (७ ऑक्टोबर) जाहीर झालेला भौतिकशास्त्राचा नोबेल जॉन क्लार्क, मिशेल डेव्होरेट आणि जॉन मार्टिनी यांना ‘क्वांटम टनेलिंग’ दर्शविणारे उपकरण बांधल्याबद्दल देण्यात आला.
साहित्य, शांती आणि आर्थिक विज्ञान पुरस्काराचे विजेते अनुक्रमे ९ ऑक्टोबर, १० ऑक्टोबर आणि १३ ऑक्टोबर रोजी घोषित केले जातील.
या पुरस्कारांमध्ये ११ दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर (अंदाजे ₹१.०३ कोटी) रोख रक्कम आहे आणि १० डिसेंबर रोजी प्रदान केले जातील.
नोबेल पुरस्कार स्वीडिश संशोधक अल्फ्रेड नोबेल यांनी तयार केला होता, ज्यांनी त्यांच्या मृत्युपत्रात असे म्हटले होते की त्यांच्या मालमत्तेचा वापर “मागील वर्षात मानवजातीसाठी सर्वात मोठे योगदान देणाऱ्यांना बक्षिसे देण्यासाठी” केला जावा.
