Marathi e-Batmya
Related Articles
मागील वर्षी लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी संसदेच्या अधिवेशनात केंद्र सरकार आणि भाजपाला ठणकावून सांगत आम्ही याच सभागृहात जातीय जणगणना करायला भाग पाडू असे आव्हान दिले. त्यानंतर अधिवेशानंतर अखेर पंतप्रधान मोदी आणि केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी जातीय जणगणना करणार असल्याची घोषणा केली. परंतु आता बिहार, उत्तर प्रदेश राज्यातील आगामी विधानसभा निवडणूकीला उशीर असला तरी त्या निवडणूकांचा कार्यक्रम समोर ठेवून अखेर केंद्र सरकारने जातीय जणगणनेसंदर्भात आज अधिसूचना जारी केली.
केंद्र सरकारने २०२७ मध्ये जातीय जणगणनेसह भारतातील १६ वी जनगणना करण्यासाठी अधिसूचना जारी केली, २०११ मध्ये शेवटची जणगणना करण्यात आली होती. त्यानंतर तब्बल १६ वर्षानंतर देशातील जणगणना करण्यात येत आहे. वास्तविक पाहता जणगणना दर १० वर्षांनी करणे केंद्र सरकारवर बंधनकारक आहे. परंतु केंद्रातील भाजपा सरकारने मात्र जणगणनेस अधिकचा ६ वर्षांनंतर काँग्रेस आणि इंडिया आघाडीच्या आग्रही मागणीमुळे अखेर १६ वर्षानंतर का होईना जणगणने संदर्भात अधिसूचना जारी केली.
केंद्र सरकारच्या अधिसूचनेनुसार लडाखसारख्या बर्फाळ भागात १ ऑक्टोबर २०२६ आणि देशातील उर्वरित भागात १ मार्च २०२७ ही जनगणना संदर्भातील तारखेसह केली जाईल, असे अधिसूचनेत म्हटले आहे.
उक्त जनगणनेसाठी संदर्भात तारीख १ मार्च २०२७ च्या ००.०० वाजता असेल, लडाखचा केंद्रशासित प्रदेश आणि जम्मू आणि काश्मीर आणि हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंड या केंद्रशासित प्रदेशातील बर्फाळ नॉन-सिंक्रोनस क्षेत्रे वगळता, असे त्यात म्हटले आहे.
लडाख आणि जम्मू-काश्मीर आणि हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंड या केंद्रशासित प्रदेशातील बर्फाळ नॉन-सिंक्रोनस क्षेत्रांच्या संदर्भात, संदर्भ तारीख १ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सकाळी ००:०० वाजता असेल, असे त्यात म्हटले आहे.
देशभरातील लोकसंख्येशी संबंधित डेटा देण्याचा हा मोठा सराव सुमारे ३४ लाख प्रगणक आणि पर्यवेक्षक आणि डिजिटल उपकरणांनी सज्ज असलेले सुमारे १.३ लाख जनगणना कर्मचारी करतील.
Notification for #Census2027 has been issued. With this, process of Census has commenced.
Reference Date: 1st March 2027 for all States/UTs except for Ladakh and snow-bound areas of J&K, Himachal Pradesh & Uttarakhand where it'll be 1st October 2026@HMOIndia @PIBHomeAffairs pic.twitter.com/3WOWqSB9nb
— Census India 2027 (@CensusIndia2027) June 16, 2025
जनगणनेत, जातीय प्रगणना देखील केली जाईल, असे सरकारी निवेदनात म्हटले आहे.
लोकांना स्व-प्रगणनेची तरतूद देखील उपलब्ध करून दिली जाईल.
केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी रविवारी येथे केंद्रीय गृह सचिव, रजिस्ट्रार जनरल आणि भारताचे जनगणना आयुक्त मृत्युंजय कुमार नारायण आणि इतर वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसोबत जनगणनेच्या तयारीचा आढावा घेतला.
ही जनगणना दोन टप्प्यात केली जाईल – घरांची यादी ऑपरेशन (HLO) जिथे प्रत्येक घराची राहण्याची परिस्थिती, मालमत्ता आणि सुविधा गोळा केल्या जातील आणि लोकसंख्या गणना (PE), ज्यामध्ये प्रत्येक घरातील प्रत्येक व्यक्तीची लोकसंख्याशास्त्रीय, सामाजिक-आर्थिक, सांस्कृतिक आणि इतर तपशील नोंदवले जातील. जनगणनेत, जात गणना देखील केली जाईल, असे गृह मंत्रालयाने म्हटले आहे.
ही जनगणना सुरू झाल्यापासूनची १६ वी आणि स्वातंत्र्यानंतरची आठवी जनगणना आहे, असे सरकारी निवेदनात म्हटले आहे.
संकलन, प्रसारण आणि साठवणुकीच्या वेळी डेटा सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी अत्यंत कडक डेटा सुरक्षा उपाय ठेवले जातील, असेही निवेदनात म्हटले होते.
