Marathi e-Batmya
Related Articles
भारतातील आघाडीच्या सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांपैकी एक असलेल्या पंजाब नॅशनल बँकेने अर्थात पीएनबीने पंतप्रधान विद्यालक्ष्मी योजनेअंतर्गत शैक्षणिक कर्जावरील व्याजदरात कपात करण्याची घोषणा केली आहे. देशभरातील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण अधिक सुलभ बनवण्याच्या उद्देशाने बँकेने त्यांचे दर २० बेसिस पॉइंट्सने कमी केले आहेत. ६ नोव्हेंबर २०२४ रोजी सुरू झालेली ही योजना उच्च शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना आर्थिक सहाय्य प्रदान करते, ज्यामध्ये राष्ट्रीय संस्थात्मक रँकिंग फ्रेमवर्क (एनआयआरएफ) रँकिंगद्वारे ओळखल्या जाणाऱ्या उच्च-गुणवत्तेच्या उच्च शैक्षणिक संस्थांमध्ये (एचईआय) प्रवेश घेतलेल्यांवर लक्ष केंद्रित केले जाते.
पंतप्रधान विद्यालक्ष्मी योजना ही भारतातील ८६० ओळखल्या जाणाऱ्या दर्जेदार उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये गुणवत्तेवर प्रवेश मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांना व्यापक आर्थिक सहाय्य देण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे. या उपक्रमात शीर्ष १०० एनआयआरएफ रँकिंगमध्ये स्थान मिळवणाऱ्या सरकारी आणि खाजगी उच्च शिक्षण संस्था, १०१ ते २०० दरम्यान क्रमांकावर असलेल्या राज्य सरकारी उच्च शिक्षण संस्था आणि सर्व केंद्र सरकारी संस्थांचा समावेश आहे. एकूण, या योजनेत सुरुवातीला ८६० पात्रताधारक संस्थांचा समावेश आहे, ज्या एकत्रितपणे २.२ दशलक्षाहून अधिक विद्यार्थ्यांना सेवा देतात.
या योजनेअंतर्गत, विद्यार्थ्यांना शिक्षण शुल्क आणि अभ्यासक्रमांशी संबंधित खर्च भागविण्यासाठी तारणमुक्त आणि हमीदारमुक्त कर्ज मिळू शकते. बँकांना या शैक्षणिक कर्जांमध्ये मदत करण्यासाठी ७.५ लाख रुपयांपर्यंतच्या कर्जासाठी ७५% ची क्रेडिट गॅरंटी दिली जाते. शिवाय, ४.५ लाख रुपयांपर्यंत वार्षिक उत्पन्न असलेल्या कुटुंबातील विद्यार्थ्यांना तांत्रिक आणि व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी १००% व्याज अनुदान मिळते. ४.५ लाख ते ८ लाख रुपयांपर्यंत वार्षिक उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांसाठी ३% व्याज अनुदान उपलब्ध आहे.
याव्यतिरिक्त, या योजनेत ८ लाख रुपयांपर्यंत कौटुंबिक उत्पन्न असलेल्या आणि इतर सरकारी शिष्यवृत्ती किंवा व्याज अनुदानासाठी पात्र नसलेल्या विद्यार्थ्यांना स्थगिती कालावधीत १० लाख रुपयांपर्यंतच्या कर्जावर ३% व्याज अनुदान दिले जाते. या व्याज अनुदानाचा फायदा दरवर्षी १,००,००० विद्यार्थ्यांना होईल अशी अपेक्षा आहे, ज्यामध्ये सरकारी संस्थांमधील आणि तांत्रिक किंवा व्यावसायिक अभ्यासक्रमांमध्ये प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना प्राधान्य दिले जाईल. सरकारने २०२४-२५ ते २०३०-३१ या कालावधीत या योजनेसाठी ३,६०० कोटी रुपयांचे बजेट राखीव केले आहे, या कालावधीत अंदाजे ७,००,००० नवीन विद्यार्थ्यांना व्याज अनुदानाचा लाभ मिळण्याची अपेक्षा आहे.
पीएनबीच्या मते, व्याजदरातील कपात शिक्षण सुलभता वाढवण्याच्या त्यांच्या वचनबद्धतेला आणखी बळकटी देते.
“विद्यालक्ष्मी योजना विद्यार्थ्यांना दर्जेदार उच्च शिक्षणासाठी व्यापक आर्थिक सहाय्य प्रदान करण्यासाठी डिझाइन केलेली आहे. हा उपक्रम भारतातील ८६० ओळखल्या जाणाऱ्या दर्जेदार उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये (क्यूएचईआय) गुणवत्तेवर प्रवेश मिळवणाऱ्या उमेदवारांसाठी उपलब्ध आहे,” असे प्रसिद्धीपत्रकात म्हटले आहे.
पीएम विद्यालक्ष्मी योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया एका एकत्रित पोर्टलद्वारे सुलभ केली जाते, ज्यामुळे संभाव्य विद्यार्थ्यांसाठी एक सुव्यवस्थित आणि कार्यक्षम प्रक्रिया सुनिश्चित होते. कर्जे तारणाची आवश्यकता नसताना दिली जातात, पालक किंवा पालक संयुक्त कर्जदार म्हणून सूचीबद्ध असतात. सुधारित व्याजदर रचना संस्था-विशिष्ट आहे, जी ७.५०% पासून सुरू होते.
या योजनेअंतर्गत समाविष्ट असलेल्या संस्थांमध्ये QHEI, एनआयआरएफ NIRF रँकिंगमध्ये पहिल्या १०० मध्ये असलेल्या HEI आणि राज्य सरकारच्या एचईआय HEIs चा १०१-२०० क्रमांकाचा समावेश आहे. पात्र संस्थांची यादी दरवर्षी एनआयआरएफ NIRF रँकिंगच्या आधारे अद्यतनित केली जाईल, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षण आणि आर्थिक मदत मिळेल याची खात्री होईल. या योजनेची वार्षिक अद्यतन यंत्रणा हमी देते की केवळ सर्वात पात्र संस्थांचाच समावेश केला जाईल, जो विकसित शैक्षणिक मानकांशी सुसंगत असेल.
या उपक्रमाचा लाभ घेण्याच्या संभाव्यतेनुसार २२ लाखांहून अधिक विद्यार्थ्यांना, पंतप्रधान विद्यालक्ष्मी योजना भारतातील उच्च शिक्षणाची उपलब्धता वाढवण्याच्या दिशेने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. तारणमुक्त कर्ज आणि व्याज अनुदान देऊन, या योजनेचा उद्देश विद्यार्थ्यांवरील आर्थिक भार कमी करणे आणि उच्च शैक्षणिक संस्थांमध्ये गुणवत्तेवर आधारित प्रवेशास प्रोत्साहन देणे आहे. हा उपक्रम केवळ विद्यार्थ्यांना आर्थिकदृष्ट्या मदत करत नाही तर आर्थिक अडथळ्यांशिवाय त्यांच्या शैक्षणिक आकांक्षा पूर्ण करण्यास सक्षम करतो. गुणवत्तेवर आधारित प्रवेशांवर या योजनेचे लक्ष केंद्रित केल्याने पात्र विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शैक्षणिक कार्यात उत्कृष्ट कामगिरी करण्यासाठी आवश्यक असलेला पाठिंबा मिळतो.
