गेल्या आठवड्यात कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ झाली असली तरी, येत्या काही दिवसांत बाजार थंड होण्याची अपेक्षा विश्लेषकांनी व्यक्त केल्याने परिस्थिती स्थिर होत असल्याचे दिसते. इस्रायल आणि इराण यांच्यातील तणावामुळे गेल्या सात दिवसांत ब्रेंट क्रूडच्या किमतीत १३ टक्क्यांनी वाढ झाली, बेंचमार्क क्रूड ७ ऑक्टोबरला प्रति बॅरल $७९.४ वर पोहोचला, जे फक्त आठवड्यापूर्वी $७०.२ वरून वाढले.
तणाव वाढल्याने कच्च्या तेलाचा पुरवठा खंडित झाल्यास कोणत्याही संकटापासून देशाचे संरक्षण करण्याचा भारत सरकारला विश्वास आहे.
“आज जगात वापरापेक्षा जास्त तेल उपलब्ध आहे”, केंद्रीय पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्री हरदीपसिंग पुरी म्हणाले, “काही पक्षांनी उपलब्धता रोखली तर बाजारात नवीन पुरवठादार देखील आहेत. अल्प ते मध्यम कालावधीत मला जगात तेलाचा तुटवडा दिसत नाही. पुरेसे तेल उपलब्ध आहे आणि आमच्याकडे मागणी पूर्ण कऱण्यासाठी पुरेसे पर्याय आहेत.
सध्या, भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या आवश्यकतेपैकी ८८ टक्के ३९ देशांकडून आयात करतो, ज्यामुळे ते बाजारातील अस्वच्छतेला सामोरे जात आहे.
उर्जा बाजार तज्ञ नरेंद्र तनेजा यांच्या मते, जर आखाती देशात तणाव वाढला तरच भारतासाठी परिस्थिती केसाळ होऊ शकते. “जर इस्रायलने इराणमधील तेल प्रतिष्ठानांवर हल्ला केला तर परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर जाईल असे सांगत इराण या बदल्यात होर्मुझच्या सामुद्रधुनीला रोखू शकतो आणि “पुरवठ्यात मोठ्या प्रमाणात व्यत्यय आणू शकतो ज्यामुळे किंमती वाढण्याची शक्यता आहे.
येत्या काही दिवसांत भू-राजकीय परिस्थिती बिघडली नाही, तर इस्त्रायल आणि इराण या दोघांनाही सर्वांगीण युद्धाचे परिणाम परवडणारे नसल्यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती मऊ होताना दिसत आहेत.
युरेशिया ग्रुपचे अध्यक्ष आणि संस्थापक इयान ब्रेमर म्हणतात, “बेंजामिन नेतन्याहू हिजबुल्लाबरोबर युद्ध सुरू करण्याबद्दल खूप सावध आहेत”, कारण हिजबुल्लाह हमासपेक्षा खूप चांगले प्रशिक्षित आणि सशस्त्र आहे. सर्वांगीण युद्धाची शक्यता कमी आहे असे तो जोडतो. “म्हणून, एकीकडे त्यांना हिजबुल्ला सैन्याला इस्रायली सीमेपासून दूर करायचे आहे जेणेकरुन इस्रायली त्यांच्या घरी आणि शाळांमध्ये परत येऊ शकतील, तर दुसरीकडे सर्वत्र युद्धाची शक्यता खूपच कमी आहे. हेच कारण आहे की ऑगस्टपासून तेलाच्या किमती हलल्या नाहीत आणि बाजारातही ते येत आहे यावर विश्वास बसत नसल्याचे सांगितले.
एसव्हीबी SVB एनर्जी इंटरनॅशनलच्या अध्यक्षा सारा वखशौरी म्हणाल्या, “किंमती कुठे जातील हे पाहिल्यास, विनाश कुठे होईल आणि बाजारातून किती तेल काढले जाईल यावर निश्चितपणे अवलंबून आहे. परंतु ऐतिहासिकदृष्ट्या, आम्ही पाहिले आहे की भू-राजकीय घटक, जर प्रभाव मोठ्या प्रमाणावर नसेल आणि कमी करता येईल, तर ते फार मोठे नाही.”
बाजार स्पष्टपणे एक sangfroid प्रतिबिंबित, FactSet मधील डेटा (टेबलमध्ये) ब्रेंट क्रूडच्या किमती फ्युचर्स मार्केटमध्ये कमी होत असल्याचे दर्शविते. हा ट्रेंड पुढील काही महिन्यांत सध्याचा तणाव रक्तस्त्राव हळूहळू बंद होणार असल्याचे दाखवतो.
एएनझेडच्या अहवालामुळेही बाजार थंड होण्यास मदत झाली. इराणबरोबरच्या तणावात तीव्र वाढ दिसली नाही हे सांगण्याव्यतिरिक्त, अहवालात मध्य पूर्वेतील पुरवठा व्यत्यय दूर करण्यासाठी, विशेषत: ऑर्गनायझेशन ऑफ पेट्रोलियम एक्सपोर्टिंग कंट्रीज (ओपेक) कडून, बाजारात पुरेसा पुरवठा बफर असण्याची शक्यता ध्वजांकित केली आहे. .
दरम्यान, भारतीय रिफायनरीजमध्ये प्रक्रिया केलेल्या कच्च्या तेलाचा आंबट ग्रेड (ओमान आणि दुबई सरासरी) आणि गोड ग्रेड (ब्रेंट डेटेड) यांचा समावेश असलेल्या कच्च्या तेलाची भारतीय बास्केट ऑगस्टमध्ये सरासरी $ ७८.२७ प्रति बॅरल होती, जी महिन्यातील $ ८४.१५ प्रति बॅरल होती. आधी या बास्केटच्या आधारे भारतीय किरकोळ किमती मोजल्या जातात. या वर्षी एप्रिलपासून, जेव्हा किंमत प्रति बॅरल $ ८९.४४ वर पोहोचली होती, तेव्हा भारतीय बास्केट घसरत आहे.
भारतात २०२२ च्या मध्यापासून पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती स्थिर आहेत.
Marathi e-Batmya