इराणवरील निर्बंध शिथिल होण्याची शक्यता पूर्णपणे संपुष्टात आली आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सांगितले की, अंतिम करार होईपर्यंत त्यांचे प्रशासन इराणची मालमत्ता गोठवण्यापासून मुक्त करणार नाही किंवा आर्थिक निर्बंध हटवणार नाही. त्यांनी हे देखील स्पष्ट केले की, तेहरानसोबतच्या कोणत्याही अल्पकालीन करारासाठी लेबनॉनची अट नाही.
एनबीसी न्यूजच्या ‘मीट द प्रेस’ला दिलेल्या मुलाखतीत डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले की, आर्थिक दबावात कोणतीही शिथिलता तेव्हाच येईल, जेव्हा तेहरान करारास सहमत होईल आणि आपल्या वचनबद्धतेचे पालन करेल.
निर्बंध शिथिलता किंवा गोठवलेल्या मालमत्तेचा वापर करारापूर्वी होऊ शकतो का, असे विचारले असता डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले, “ते नंतर येईल.” “होय. जर त्यांनी नीट वागले, जर त्यांनी चांगले काम केले, तर आम्ही बोलायला सुरुवात करू. होय.”
अमेरिका आणि इस्रायलच्या सैन्याने २८ फेब्रुवारी रोजी इराणवर हल्ले सुरू केले. मध्य पूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर ट्रम्प प्रशासन अनेक आठवड्यांपासून संभाव्य शांतता करारावर वाटाघाटी करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी हे देखील स्पष्ट केले की, ते तेहरानसोबतच्या कोणत्याही अल्पकालीन करारामध्ये लेबनॉनचा समावेश करण्याचा आग्रह धरत नाहीत.
शुक्रवारी रेकॉर्ड केलेल्या मुलाखतीत डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले, “मला वाटते की त्यांना ते (लेबनॉन) पाहायला आवडेल, पण मी मागणी करत नाहीये.”
अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी मागणी केली की, भविष्यातील कोणताही करार इराणला अण्वस्त्रे विकसित करण्यापासून रोखण्यापलीकडे गेला पाहिजे. ते म्हणाले की, वाटाघाटी करणारे अण्वस्त्र विकासाशी संबंधित निर्बंधांवर मोठ्या प्रमाणात सहमत झाले होते, परंतु त्यांनी एकूण शब्दरचनेसाठी आग्रह धरला.
ते म्हणाले, “आमच्याकडे काही मुद्दे आहेत. ते काही मोठे मुद्दे वाटत नाहीत.”
पुढे बोलताना डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सांगितले की, इराण अण्वस्त्रे किंवा संबंधित क्षमता “विकसित करू किंवा खरेदी करू, मिळवू किंवा विकत घेऊ शकणार नाही” हे कराराने सुनिश्चित करावे, अशी इच्छा असल्याचे सांगत डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले की, इराणी वाटाघाटी करणाऱ्यांनी सुरुवातीला या प्रस्तावाला विरोध केला होता, परंतु नंतर त्यांनी आपली भूमिका नरम केली.
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सूचित केले की, जर राजनैतिक चर्चा अयशस्वी झाली, तर अमेरिकन सैन्य बळाचा वापर करण्यास तयार आहे. ते म्हणाले की, जर करार झाला, तर वॉशिंग्टन इराणसोबत मिळून उच्च-समृद्ध युरेनियम काढून टाकण्यासाठी आणि नष्ट करण्यासाठी काम करेल. तथापि, त्यांनी इशारा दिला की, जर चर्चा अयशस्वी झाली, तर अमेरिका वेगळ्या पद्धतीने वागेल.
डोनाल्ड ट्रम्प म्हणाले की, “जर आपण मैत्रीपूर्ण संबंधांचा करार केला, तर आपण सर्वजण एकत्र जाऊ. ती आमची उपकरणे असतील. आम्ही ती बाहेर काढून नष्ट करू, मग ती जागेवर असोत किंवा आम्ही ती जागेबाहेर नेऊ,” असे म्हणाले.
“आणि आम्ही त्यांच्यासोबत जाऊ किंवा त्यांच्याशिवायही जाऊ. पण आमच्यावर कोणी गोळीबार करणार नाही, ठीक आहे?”
“आता, जर आपण करार केला नाही, तर आम्ही त्यांना लष्करी कारवाई करून अत्यंत कठोरपणे संपवून टाकू,” असेही ते पुढे म्हणाले.
सामग्री हस्तांतरित करण्याचा करार झाल्याच्या डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या दाव्यांना इराण वारंवार नाकारत होता.
“इराणचे संवर्धित युरेनियम कोठेही हस्तांतरित केले जाणार नाही. इराणचे संवर्धित युरेनियम अमेरिकेला हस्तांतरित करण्याचा मुद्दा वाटाघाटींमध्ये कधीही उपस्थित झाला नाही,” असे परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बघाई यांनी गेल्या महिन्यात म्हटले होते.
जून २०२५ मध्ये अमेरिकेने केलेल्या हल्ल्यांपूर्वी, संयुक्त राष्ट्रांची अणुऊर्जा नियामक संस्था, आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सीने (IAEA), असा अंदाज वर्तवला होता की इराणकडे ६० टक्क्यांपर्यंत समृद्ध केलेले सुमारे ४४० किलोग्रॅम युरेनियम होते, जे २०१५ च्या अणुकरारात परवानगी असलेल्या पातळीपेक्षा खूप जास्त होते. इराणच्या अणुसुविधांवर अमेरिका आणि इस्रायलने केलेल्या हल्ल्यांनंतर, त्या साठ्याचे ठिकाण अस्पष्ट राहिले आहे. तेहरानने आयएआए IAEA च्या निरीक्षकांना नुकसान झालेल्या ठिकाणी परत जाण्याची परवानगी दिलेली नाही, त्यामुळे त्या सामग्रीच्या स्थितीबद्दलचे प्रश्न अनुत्तरित राहिले आहेत.
Marathi e-Batmya